ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਗੁਰੁਜਨਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਗਨ੍ਤੁਮਿਯੇष ਸਃ
ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਕਨ੍ਦਰਂ ਰਾਮੋ ਭਾਵਿਕਰ੍ਮਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ
ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੇਣ ਵਿਪ੍ਰਤਨਯਂ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਭੀਤਭੀਤਵਤ੍
ਬਾਘ ਨੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰੋ ਰਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਿष੍ਠਤਿष੍ਠੇਤਿ ਤਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਵਦਨ੍ਨੁਚ੍ਚੈਰਥਾਨ੍ਵਯਾਤ੍
ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!' ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬਾਘ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ।
ਆਸਸਾਦ ਵਨੇ ਘੋਰਂ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਤਿਭੀषਣਮ੍
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਬਾਘ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਨਿਪਪਾਤ ਦ੍ਵਿਜਸੁਤਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣਭਯਾਤੁਰਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਡਰ ਅਤੇ ਜਾਨ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤृਣਮੂਲਂ ਸਮਾਦਾਯ ਕੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਭ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਘਾਹ ਦੀ ਜੜ ਲੈ ਕੇ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਨਾਦਸੁਭृਸ਼ਂ ਰੋਦਸੀ ਕਮ੍ਪਯਨ੍ਨਿਵ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਘ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਮਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਹਿਲ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਅਕृਤਵ੍ਰਣਮੇਵਾਸ਼ੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੋਟ ਨਾ ਲਗਾ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਵਪੁਰਾਸ੍ਥਾਯ ਰਾਮਮਾਹੇਤਿ ਸਾਦਰਮ੍
ਗਾਂਧਰਵ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਮ ਜੀ, ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹੋ ਗਿਆ।'
ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਮੋਚਿਤਃ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾਹਮਧੁਨਾ ਦਿਵਮ੍
'ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।'
ਪਤਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜਪੁਤ੍ਰਂ ਤਂ ਕृਪਯਾ ਵ੍ਯਵਪਦ੍ਯਤ
ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ।
ਪਰਮृਸ਼ਤ੍ਤਦਙ੍ਗਾਨਿ ਸ਼ਨੈਰੁਜ੍ਜੀਵਯਨ੍ਨृਪ
ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਛੂਹ ਕੇ, ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਲੋਕਯਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰੇ ਭृਗੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਹਾਨ ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ।
ਗਤਭੀਰਾਹ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੋਃ ਕਥਂ ਵੇਹ ਸਮਾਗਤਃ
ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੀ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਏ ਹੋ?'
ਤਰਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭੀषਣਾਕਾਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਰਿਵਾਪਰਃ
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤਰਕਸ਼ੁ, ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਹਤੇ ऽਪਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਖਿਲਾ ਭਾਨ੍ਤਿ ਵੈ ਤਨ੍ਮਯਾ ਦਿਸ਼ਃ
ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪਰਮਾਪਦਮਾਪਨ੍ਨਂ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਸਮੁਪਜੀਵਯਨ੍
ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਮਿ ਤੀਰ੍ਥਾਰ੍ਥੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਮਯਾਸਿषਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ; ਮੈਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਾਨਾਮੁਨਿਗਣੈਰ੍ਜੁष੍ਟਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਕਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਬਦਰੀਕਾ ਆਸ਼ਰਮ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਗਹਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਲੋਕਨਾਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਇੱਕ ਘਣੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਝਾੜੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ।
ਤਤੋ ਦਿष੍ਟਵਸ਼ੇਨਾਹਂ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਂ ਭਯਪੀਡਿਤਃ
ਫਿਰ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੇष ਮਮ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਃ ਸਾਕਲ੍ਯੇਨੋਦਿਤਸ੍ਤਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਕਥਯਾਮਾਸ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਰਾਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣਾਇਆ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਨਾਤਿਚਿਰਂ ਕਾਲਮਥ ਗਨ੍ਤੁਮਿਯੇष ਸਃ
ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ਚਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯਾਵਸਥਂ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸਂਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਵਾਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਰਾਮੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਸ਼੍ਚਾਭੁਦ੍ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਵਿਨਿਘ੍ਨਤਾ
ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵਿਪ੍ਰਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਦੇਤਤ੍ਸੋ ऽਕृਤਵ੍ਰਣਃ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇਹ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।
ਬਭੂਵ ਮਿਤ੍ਰਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਚ ਸੋ ऽਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਵਿਨਯੇਨਾਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ।