ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇਸ਼੍ਚ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਗੋਤ੍ਰਾਨੁਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਾਣਾਂ ਸ੍ਵਧਾਯਾਂ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੱਲ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਃ ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭृਗ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਚ ਧੀਮਤਾਮ੍
ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਪ, ਸਤਿਆ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਭਰਿਗੁ ਆਦਿ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿषੇਧਸ਼੍ਚ ਵੈਰਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਵੈਰ ਦੀ ਮਨਾਈ, ਉਸਦੇ ਅਵਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਕਰ੍ਦ੍ਦਮਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਚੰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਨਿਯੋਗੋ ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਚ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਚ ਨਦੀਨਾਂ ਚ ਤਦ੍ਭੇਦਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਦੇਸ਼, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਿਸ੍ਤਰਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਚੈਵ ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਸਮੁਦ੍ਰਯੋਃ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨੀਲਃ ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਙ੍ਗੀ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਨੀਲ, ਸ਼੍ਵੇਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ — ਇਹ ਸੱਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
ਤੇषਾਮਨ੍ਤਰਵਿष੍ਕਂਭਾ ਉਚ੍ਛ੍ਰਾਯਾਯਾਮਵਿਸ੍ਤਰਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਹਾਰੇ, ਉਚਾਈਆਂ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈਆਂ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤਾਦੀਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਨਦੀਭਿਃ ਪਰ੍ਵਤੈਸ੍ਤਥਾ
ਭਾਰਤ ਆਦਿ ਦੇਸ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਾਦਯੋ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੈਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟਾਪੂ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਪ੍ਰਮਾਣਾ ਇਮੇ ਲੋਕਾਃ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਚ ਮੇਦਿਨੀ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਂ ਚੈਤਤ੍ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਮੈਕਦੇਸ਼ਿਕਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਢਲੀ ਮਾਟੀ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਦਲਾਵੀ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਸ਼੍ਚੈਵ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ
ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਧਰਤੀ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਮਾਨਸੋਤ੍ਤਰਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਮਹੇਂਦਰ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਮਾਨਸੋਤਤਰ ਮੈਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਗਵੀਥ੍ਯਕ੍ਸ਼ਵੀਥ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਯ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾ ਅਹ੍ਨੋ ਵਿषੁਵਤਸ੍ਤਥਾ
ਲੋਕਾਲੋਕ ਦੀ ਹੱਦ, ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੁਵਤ — ਇਹ ਸਭ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚ ਪਨ੍ਥਾਨੌ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੌ
ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰਸਤੇ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਚ ਪਦਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਧਰ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰ ਚ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਆਦਿ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਧृਤਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤੇ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪ੍ਪਤਿ ਦਿਵਃ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਅਤੇ ਘਟਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਾਮਣੀਸਰ੍ਪਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਮੁਖੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵृਦ੍ਧਿਕ੍ਸ਼ਯੌ ਚ ਸੋਮਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਸੋਮਕਾਰਿਤੌ
ਚੰਦ ਦੀ ਵਾਧ ਅਤੇ ਘਟ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਪੁਚ੍ਛੇ ਧ੍ਰੁਵਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂੰਛ 'ਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਵਾਸਾ ਯਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ਼੍ਚਰਸ਼੍ਮੀਨਾਂ ਨਾਮਤਃ ਕਰ੍ਮਤੀਰ੍ਥਤਃ
ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਵੰਡ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵੇਸ਼੍ਯਾਰੂਪਾਤ੍ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਪਰਿਮਾਣੋ ਮਹਾਦ੍ਭਵਃ
ਮੁਢਲੀ ਮਾਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਪ, ਜੋ ਵੇਸ਼ਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਕਾਰਾਣਾਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਾ ਮृਤਸ੍ਯ ਚ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਗਤਾਨਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਾਞ੍ਚਾਪ੍ਯਧੋਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।