ਭृਗੂਪਦਿष੍ਟਮਾਰ੍ਗੇਣ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਃ
ਭ੍ਰਿਗੂ ਜੀ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਹ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ।
ਅਨਿਕੇਤਃ ਸ ਵਰ੍षਾਸੁ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਜਲਸਂਸ਼੍ਰਯਃ
ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਰਿਪੂਨ੍ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਕਾਮਾਦੀਨੂਰ੍ਮਿषषਟ੍ਕਂ ਵਿਧੂਯ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਮੈਃ ਸਨਿਯਮੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਯਮ ਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਿਤਪਦ੍ਮਾਸਨੋ ਮੌਨੀ ਸ੍ਥਿਰਚਿਤ੍ਤੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਪਦਮ ਆਸਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ, ਮਨ ਢਿੱਠ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ।
ਧਾਰਣਾਭਿਃ ਸ੍ਥਿਰੀਚਕ੍ਰੇ ਮਨਸ਼੍ਚਞ੍ਚਲਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਃ ਕਰਣੋ ਮੈਤ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਬਾਧਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਤੇ ਹਰ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ।
ਧ੍ਯੇਯਾਵਸ੍ਥਿ ਤਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਨਿਸ਼੍ਚਲੇਦ੍ਰਿਯਦੇਹਵਾਨ੍
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇ ਆਤਮਾ ਧਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਸਰੀਰ ਅਡੋਲ ਸੀ।
ਜਪਂਸ਼੍ਚ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਧ੍ਯਾਯਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਮਨੀषਯਾ
ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸ ਨਿष੍ਫਲਂ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਂ ਯਨ੍ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਨਿਰਫਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।
ਆਨਨ੍ਦਮਾਤ੍ਰਮਚਲਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਸ਼ੇषਚਰਾਚਰਮ੍
ਜੋ ਕੇਵਲ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਅਡੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਦਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੌਪਮਮ੍
ਜੋ ਸਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਂਤ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਭਾਗੇ ਤृਤੀਯੇ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਵਸਿष੍ਠਸਗਰਸਂਵਾਦੇ ਅਰ੍ਚੁਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਤਪਸ਼੍ਚਰਣਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿਚ, ਵਾਯੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਸਗਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ, ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਜਾਮਦਗਨੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਬਾਈਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਰਹਸ੍ਯੇਕਾਨ੍ਤਨਿਰਤਂ ਨਿਯਤਂ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਮ੍
ਉਹ ਗੁਪਤ ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ 'ਤੇ ਸਦਾ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਜ੍ਞਾਨਕਰ੍ਮਵਯੋਵृਦ੍ਧਾ ਮਹਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਜੋ ਗਿਆਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ 'ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ।
ਖ੍ਯਾਪਯਨ੍ਤਸ੍ਤਪਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ।
ਸਂਭਾਵਯਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਰਾਮਂ ਮੁਨਯੋ ਵृਦ੍ਧਸਂਮਤਾਃ
ਮੁਨੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦੂਰਾਦੇਵ ਮਹਾਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਦੂਰੋਂ ਆਏ—
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇਪ੍ਰਯਯੁਃ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਚੇਤਾ ਨਿਤਰਾਂ ਬਭੂਵ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮृਗਵ੍ਯਾਧਵਪੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਰਾਜਂਸ੍ਤਦਨ੍ਤਿਕਮ੍
ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ।
ਸ਼ਰਚਾਪਧਰਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਰ੍ਵਜ੍ਰਸਂਹਨਨੋ ਯੁਵਾ
ਉਹ ਲੰਮਾ ਸੀ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਸਨ।
ਮਾਂਸਵਿਸ੍ਰਵਸਾਗਨ੍ਧੀ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਿਵਿਹਿਂਸਕਃ
ਉਹ ਲਹੂ ਤੇ ਮਾਸ ਦੀ ਵਾਸ ਆਉਂਦੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।
ਸਾਮਟਕ੍ਸਂਚਰ੍ਵਮਾਣਸ਼੍ਚ ਮਾਂਸਖਣ੍ਡਮਨੇਕਸ਼ਃ
ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਚਬਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਆਰੁਜਂਸ੍ਤਰਸਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨੂਰੁਵੇਗੇਨ ਸਂਘਸ਼ਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਉਖਾੜ ਲਿਆ।
ਆਸਾਦ੍ਯ ਸਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੀਰਂ ਕੁਸੁਮਿਤਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਉਹ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨਿषਸਾਦ ਕ੍ਸ਼ਣਨ੍ਤਤ੍ਰ ਤਰੁਚ੍ਛਾਯਾਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸਮੀਪਮੁਪਸृਤ੍ਯ ਚ
ਫਿਰ ਉਹ ਜਲਦੀ ਉਠ ਕੇ, ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।
ਸਜਲਾਂਭੋਦਸਨ੍ਨਾਦਗਂਭੀਰੇਣ ਸ੍ਵਰੇਣ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੂਰੇ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀ ਗਹਿਰੀ ਸੀ।
ਤੋषਪ੍ਰਵਰ੍षਵ੍ਯਾਧੋ ऽਹਂ ਵਸਾਮ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਵਨੇ
ਮੈਂ ਵਿਅਾਧ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਣ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ।