ਵ੍ਯਕ੍ਤਮੇਵਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਮਧਿਰਾਜ੍ਯਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ।
ਏਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤਯਾਨਃ ਸ ਹਿਮਾਦ੍ਰਿਵਨਗਹ੍ਵਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ।
ਆਸਸਾਦ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਪੁਲੇ ਭृਗੁਪੁਙ੍ਗਵਃ
ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੂ ਮਹਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਕਹ੍ਲਾਰਨਿਕਰੈਰੁਪਸੋਭਿਤਮ੍
ਕੁਮੁਦ, ਉਤਪਲ ਤੇ ਕਹਲਾਰ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾਈ ਹੋਈ।
ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਜਲਚੈਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਮ੍
ਤੇ ਹੋਰ ਜਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਜੀਵਜੀਵਕਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵਕੁਰਰਭ੍ਰਮਰੋਤ੍ਕਰੈਃ
ਜੀਵਜੀਵ, ਚਕਰਾਹਵ, ਕੁਰਰਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਭੰਭੀਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ।
ਸ਼ਫਰੀਮਤ੍ਸ੍ਯਸਂਘੈਸ਼੍ਚ ਵਿਚਰਦ੍ਭਿਰਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਸ਼ਫਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਤਰਦੇ ਹੋਏ।
ਆਸਸਾਦ ਭृਗੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤਤ੍ਸਰੋਵਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਭ੍ਰਿਗੂ ਮਹਾਨ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਤੀਰੇ ਵਿਪੁਲਂ ਕृਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ਾਕਮੂਲਫਲਾਹਾਰੋ ਨਿਯਤਂ ਨਿਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਜੜਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਭृਗੂਪਦਿष੍ਟਮਾਰ੍ਗੇਣ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਃ
ਭ੍ਰਿਗੂ ਜੀ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਹ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ।
ਅਨਿਕੇਤਃ ਸ ਵਰ੍षਾਸੁ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਜਲਸਂਸ਼੍ਰਯਃ
ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਰਿਪੂਨ੍ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਕਾਮਾਦੀਨੂਰ੍ਮਿषषਟ੍ਕਂ ਵਿਧੂਯ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਮੈਃ ਸਨਿਯਮੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਯਮ ਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਿਤਪਦ੍ਮਾਸਨੋ ਮੌਨੀ ਸ੍ਥਿਰਚਿਤ੍ਤੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਪਦਮ ਆਸਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ, ਮਨ ਢਿੱਠ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ।
ਧਾਰਣਾਭਿਃ ਸ੍ਥਿਰੀਚਕ੍ਰੇ ਮਨਸ਼੍ਚਞ੍ਚਲਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਃ ਕਰਣੋ ਮੈਤ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਬਾਧਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਤੇ ਹਰ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ।
ਧ੍ਯੇਯਾਵਸ੍ਥਿ ਤਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਨਿਸ਼੍ਚਲੇਦ੍ਰਿਯਦੇਹਵਾਨ੍
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇ ਆਤਮਾ ਧਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਸਰੀਰ ਅਡੋਲ ਸੀ।
ਜਪਂਸ਼੍ਚ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਧ੍ਯਾਯਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਮਨੀषਯਾ
ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸ ਨਿष੍ਫਲਂ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਂ ਯਨ੍ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਨਿਰਫਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।
ਆਨਨ੍ਦਮਾਤ੍ਰਮਚਲਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਸ਼ੇषਚਰਾਚਰਮ੍
ਜੋ ਕੇਵਲ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਅਡੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਦਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨੌਪਮਮ੍
ਜੋ ਸਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਂਤ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਭਾਗੇ ਤृਤੀਯੇ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਵਸਿष੍ਠਸਗਰਸਂਵਾਦੇ ਅਰ੍ਚੁਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਤਪਸ਼੍ਚਰਣਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿਚ, ਵਾਯੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਸਗਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ, ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਜਾਮਦਗਨੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਬਾਈਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਰਹਸ੍ਯੇਕਾਨ੍ਤਨਿਰਤਂ ਨਿਯਤਂ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਮ੍
ਉਹ ਗੁਪਤ ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ 'ਤੇ ਸਦਾ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਜ੍ਞਾਨਕਰ੍ਮਵਯੋਵृਦ੍ਧਾ ਮਹਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਜੋ ਗਿਆਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ 'ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ।
ਖ੍ਯਾਪਯਨ੍ਤਸ੍ਤਪਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ।
ਸਂਭਾਵਯਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਰਾਮਂ ਮੁਨਯੋ ਵृਦ੍ਧਸਂਮਤਾਃ
ਮੁਨੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦੂਰਾਦੇਵ ਮਹਾਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਦੂਰੋਂ ਆਏ—
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇਪ੍ਰਯਯੁਃ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਚੇਤਾ ਨਿਤਰਾਂ ਬਭੂਵ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।