ਪਵृਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਤੇਯਮੇਵ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਚੋਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਲਿਸ੍ਤਮਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਗੁਣਵृਤ੍ਤਂ ਗੁਮੇषੁ ਤਤ੍
ਕਲਿਜੁਗ ਸਭ ਤੋਂ ਮਲਿਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਚਾਲ ਚਰਿਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣੋ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮੋਨੁषਾਣਿ ਤੁ
ਇਹ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲਾਂ ਵਜੋਂ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਕृਤ੍ਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ੇ ਗਤੇ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਜਦ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਆਪਣੀ ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਤ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਤੀਤਾਯਾਃ ਸਾਂਧ੍ਯਃ ਕਾਲੋ ਯੁਗਸ੍ਯ ਸਃ
ਜਦ ਸੰਧਿਆ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਯੁਗ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕृਤਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषੇਂਤਰ੍ਦਧੇ ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿਦ੍ਧਿਰਨ੍ਯਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਖ੍ਯੇ ऽਨਂਤਰੇ ਕृਤਾਤ੍
ਕ੍ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।
ਅष੍ਟੌ ਤਾਃ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਸਿਦ੍ਧਯੋ ਯਾਂਤਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਉਹ ਅੱਠ ਮੁਕੰਮਲਤਾਵਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕ੍ਰਮ ਵਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਂਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਵਿਭਾਗਸ਼ਃ
ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾ ਕृਤਸ੍ਯ ਪਾਦੇਨ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਵਸ਼ਾਤ੍ਤਤਃ
ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸੰਧਿਆ, ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹੀਯਂਤੇ ਯੁਗਧਰ੍ਮਾਸ੍ਤੇ ਤਪਃਸ਼੍ਰੁਤਬਲਾਯੁषਃ
ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਉਮਰ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸਾਂਸ਼ਾ ਚ ऋषਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਧੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸੁਖੇ ਤਦਾ
ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆਇਆ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਯਾਮਨ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰਜਾਯਤ
ਉਸ ਯੁਗ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਮੇਘੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਤਨਯਿਤृਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਪृष੍ਟਿਸਰ੍ਜਨਮ੍
ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਗੱਜਣ ਤੋਂ, ਪਿੱਠ ਵਲੋਂ ਨਿਕਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।
ਪ੍ਰਜਾ ਆਸਂਸ੍ਤਤਸ੍ਤਾਸਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਗृਹ ਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਂਤੇਸ੍ਮ ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੋਕ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ।
ਸਂਗਲੋਲਾਤ੍ਮਕੋ ਭਾਵਸ੍ਤਦਾ ਹ੍ਯਾਕਸ੍ਮਿਕੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੁਭਾਵ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਤਦ੍ਵੈ ਨ ਭਵਤਿ ਪੁਨਰ੍ਯੁਗਬਲੇਨ ਤੁ
ਫਿਰ, ਯੁਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨੈਵ ਯੋਗੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਮੈਥੁਨਂ ਤਦਾ
ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਮੀਲਾਪ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।
ਅਕਾਲੇ ਚਾਰ੍ਤਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਦਾਭਵਤ੍
ਅਣਸੁਆਉਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਮਾਸਿਕ ਧਰਮ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਬਣਿਆ।
ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਂਤਿ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਗृਹਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤ ਜੋ ਘਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
ਅਭਿਧ੍ਯਾਯਂਤਿ ਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਿਨਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਨੀਅਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਪ੍ਰਸੂਯਂਤੇ ਫਲਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ
ਕਪੜੇ, ਫਲ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣ ਗਏ।
ਆਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਂ ਪੁਟਕੇ ਪੁਟਕੇ ਮਧੁ
ਵੱਡੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹਰ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਸੀ।
ਤ੍ਦृष੍ਟਪੁष੍ਟਾਸ੍ਤਯਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ
ਉਸ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਮਜਬੂਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਤਾਃ ਪਰ੍ਯਗृਹ੍ਣਂਤ ਮਧੁ ਵਾ ਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਬਲਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਫੜ ਲਏ ਤੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਸ਼ਹਦ ਜਾਂ ਮੱਖੀਆਂ ਲੈ ਲੀਆਂ।
ਪ੍ਰਨष੍ਟਾ ਪ੍ਰਭੁਣਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਲਪਦਰੱਖਤ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਕਈ ਥਾਂ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ।
ਵਰ੍ਤ੍ਤਂਤੇ ਚਾਨਯਾ ਤਾਸਾਂ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਨ੍ਯਤ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾਨਿ ਤੁ
ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਜੋੜੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ।