ਸਰ੍ਵੈਕਾਨ੍ਤਸੁਖਃ ਕਾਲੋ ਨਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਹ੍ਯੁष੍ਣਸ਼ੀਤਲਃ
ਉਹ ਸਮਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ, ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢਾ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵੈ ਤੇषਾਂ ਧ੍ਯਾਨੈ ਰਸਾਤਲਾਤ੍
ਉਹ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸਂਸ੍ਕਾਰ੍ਯੈਃ ਸ਼ਰੀਰੈਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾਃ ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੁਧੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਮਂ ਜਨ੍ਮ ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਪ੍ਰੀਯਂਤੇ ਚੈਵ ਤਾਃ ਸਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਰੂਪ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਰੂਪਾਯੁਃਸ਼ਿਲ੍ਪਚੇष੍ਟਿਤੈਃ
ਉਹ ਸਭ ਰੂਪ, ਉਮਰ, ਕਲਾ ਤੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਅਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ ਕृਤਦ੍ਵਾਰੇ ਕਰ੍ਮਣਃ ਸ਼ੁਭਪਾਪਯੋਃ
ਉਥੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਬੰਦ ਹਨ।
ਅਨਿਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇषਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ।
ਸੁਖਪ੍ਰਾਯਾ ਵਿਸ਼ੋਕਾਸ਼੍ਚ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਂਤੇ ਕृਤੇ ਯੁਗੇ
ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਖੀ ਤੇ ਗਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨਸਾ ਵਿषਯਸ੍ਤਾਸਾਂ ਨਿਰੀਹਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਆਂ ਦਾ ਸੁਖ ਸਿਰਫ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨਾਤਿ ਹਿਂਸਤਿ ਵਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਨਾਨੁਗृਙ੍ਣਂਤਿ ਵੈ ਤਦਾ
ਉਹ ਸਮੇਂ ਉਹ ਨਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਵृਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਤੇਯਮੇਵ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਚੋਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਲਿਸ੍ਤਮਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਗੁਣਵृਤ੍ਤਂ ਗੁਮੇषੁ ਤਤ੍
ਕਲਿਜੁਗ ਸਭ ਤੋਂ ਮਲਿਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਚਾਲ ਚਰਿਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣੋ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮੋਨੁषਾਣਿ ਤੁ
ਇਹ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲਾਂ ਵਜੋਂ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਕृਤ੍ਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ੇ ਗਤੇ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਜਦ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਆਪਣੀ ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਤ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਤੀਤਾਯਾਃ ਸਾਂਧ੍ਯਃ ਕਾਲੋ ਯੁਗਸ੍ਯ ਸਃ
ਜਦ ਸੰਧਿਆ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਯੁਗ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕृਤਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषੇਂਤਰ੍ਦਧੇ ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿਦ੍ਧਿਰਨ੍ਯਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਖ੍ਯੇ ऽਨਂਤਰੇ ਕृਤਾਤ੍
ਕ੍ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।
ਅष੍ਟੌ ਤਾਃ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਸਿਦ੍ਧਯੋ ਯਾਂਤਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਉਹ ਅੱਠ ਮੁਕੰਮਲਤਾਵਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕ੍ਰਮ ਵਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਂਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਵਿਭਾਗਸ਼ਃ
ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾ ਕृਤਸ੍ਯ ਪਾਦੇਨ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਵਸ਼ਾਤ੍ਤਤਃ
ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸੰਧਿਆ, ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹੀਯਂਤੇ ਯੁਗਧਰ੍ਮਾਸ੍ਤੇ ਤਪਃਸ਼੍ਰੁਤਬਲਾਯੁषਃ
ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਉਮਰ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸਾਂਸ਼ਾ ਚ ऋषਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਧੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸੁਖੇ ਤਦਾ
ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆਇਆ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਯਾਮਨ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰਜਾਯਤ
ਉਸ ਯੁਗ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਮੇਘੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਤਨਯਿਤृਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਪृष੍ਟਿਸਰ੍ਜਨਮ੍
ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਗੱਜਣ ਤੋਂ, ਪਿੱਠ ਵਲੋਂ ਨਿਕਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।
ਪ੍ਰਜਾ ਆਸਂਸ੍ਤਤਸ੍ਤਾਸਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਗृਹ ਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਂਤੇਸ੍ਮ ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮੁਖੇ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੋਕ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ।
ਸਂਗਲੋਲਾਤ੍ਮਕੋ ਭਾਵਸ੍ਤਦਾ ਹ੍ਯਾਕਸ੍ਮਿਕੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੁਭਾਵ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਤਦ੍ਵੈ ਨ ਭਵਤਿ ਪੁਨਰ੍ਯੁਗਬਲੇਨ ਤੁ
ਫਿਰ, ਯੁਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।