ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾਨ੍ਤਕੋ ਨਕ੍ਤਮਾਲਃ ਕਪਿਤ੍ਥਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਸ੍ਤਥਾ
ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਂਤਕ, ਨਕਤਮਾਲਾ, ਕਪਿੱਠ ਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ—
ਚਿਰਬਿਲ੍ਵਸ੍ਤਥਾ ਕੋਲਸ੍ਤਿਦੁਕਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਿ
ਚਿਰਬੈਲ, ਕੋਲਾ ਤੇ ਤਿਦੁਕਾ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਕੁਨਾਨਾਂ ਨਿਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ ਮਹੀਰੁਹਾਨ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਣ੍ਯੁਦਾਹृਤਮ੍
ਯਜਨ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ 'ਸਵਾਹਾ' ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਲ੍ਪੇ ਸਮਿਦ੍ਵਰ੍ਣਨ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਦ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਧੀ ਦੀ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀ ਵਰਨਨਾ ਵਾਲਾ ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਆਥਰ੍ਵਣਸ੍ਤ੍ਵੇष ਵਿਧਿਰਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਅਥਰਵਣ ਵਿਧੀ ਹੈ।'
ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਪਿਤॄਨ੍ਪੂਰ੍ਵਮਰ੍ਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਖ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸੁਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮਤੋ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦਸ਼
ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਮ ਵਾਲੇ, ਜਨਮੇ।
ਸਮਸ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ਼੍ਚੇਰੁਰੁਗ੍ਰਂ ਮਹਤ੍ਤਪਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਮਨ੍ਸਾ ਪ੍ਰੀਤਾ ਊਚੁਸ੍ਤਾਨ੍ਪਿਤਰਸ੍ਤਦਾ
ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਪਿਤृਭਿਸ੍ਤਦਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਭਾਵਨਃ
ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਐਸਾ ਆਖਿਆ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ,
ਪ੍ਰੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਤਪਸਾਨੇਨ ਕਂ ਕਾਮਂ ਕਰਵਾਣਿ ਵਃ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਦੱਸੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ?
ਊਚੁਸ੍ਤੇ ਸਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਾਂ ਲੋਕਭਾਵਨਮ੍
ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਾਨ੍ਵੈ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਪੂਜਿਤਃ
ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਿਤृਭਿਸ਼੍ਚ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮੇਵਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਕਲ੍ਪਿਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਯੁष੍ਮਾਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਹਿ ਵੈ
ਸਾਡੇ ਰਚੇ ਹੋਏ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਜਰੂਰ ਭੋਗ ਲਓ।
ਵਿਸਰ੍ਜਨਮਥਾਸ੍ਮਾਕਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਦੈਵਤਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡਾ ਵਿਦਾਇ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ।
ਭੂਤਾਨਾਂ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚੈਵ ਕਰ੍ਮਣਿ
ਜੀਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ,
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਿਤृਗਣੈਃ ਸਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ,
ਵੇਦੇ ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾ ਨਰਾਣਾਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਾਃ
ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਾਤਾਰਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਵੈ ਨਿਬੋਧਤ
ਜਿੱਥੇ ਦਾਨੀ ਰਹਿਣਗੇ—ਉਹ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਓ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਸ੍ਥਾਨਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪੁਰਸ੍ਕृਤਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤੋ ऽਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ ऋਣਂ ਨਿਤ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਪਰ ਜੋ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਜ਼ਾ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਨ੍ਸਦਾ ਬੁਧਃ
ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਬਲਿਂ ਸੁਵਿਹਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾ ਦੁਚ੍ਚੈਰੁਚ੍ਚਤਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍
ਬਲੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਅਤੇ ਉੱਚਾ-ਉੱਚਾ ਸੁੱਟੋ।
ਤਨ੍ਨਿਵੇਦ੍ਯੋ ਭਵੇਤ੍ਪਿਣ੍ਡਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਯਸ੍ਤੁ ਜੀਵਤਿ
ਜੋ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਜਰੂਰ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਨਿਵੇਦ੍ਯਂ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਪਿ ਹਿ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੇਟ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦਾਚਾਰ੍ਯਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਨਿਵੇਦਨਮ੍
ਕੁਝ ਅਚਾਰਿਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਤਦ੍ਧਿਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕੁਸ਼ਲੋ ਨੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਬृਹਸ੍ਮਤਿਃ
ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਿਹਸਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਯੋਗਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਿਤਰੋ ਯੋਗ ਸਂਭਵਾਃ
ਪਿਤਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰਤਿ ਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਯੋਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ।