ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਹਿ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜੋ ਦੋ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾ ਸੀ।
ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਲ੍ਪਮੇਤਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਕਲਪ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਂਤੇ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੂਤ੍ਸਰ੍ਗਕਾਰਣਾਤ੍
ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਚਨਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਰ੍ਣਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਂਗਮੇ
ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਵਿਭਾਗੇਨ ਭੂਤੇषੁ ਸਤ੍ਯਮਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਵਾ
ਜਦ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤਦਾ ਕਾਮੇਨ ਤਰਸਾਮਨ੍ਯਾਮਾਨਃਸ੍ਵਯਂ ਧਿਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ,
ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਗਤੋ ਮਹੀਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਕੇ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਚਕਾਰ ਤਂ ਤੁ ਦੇਵੋ ऽਥ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਫਿਰ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਦ੍ਭਿਃ ਸਂਛਾਦਿਤਾਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਪृਥਿਵੀਂ ਸ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਜਦ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ—
ਸਾਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰੇषੁ ਨਾਦੇਯਾਸ਼੍ਚ ਨਦੀषੁ ਚ
ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ, ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ—
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਰ੍ਗੇ ਦਹ੍ਯਮਾਨੇ ਤੁ ਪੁਰਾ ਸਂਵਰ੍ਤ ਕਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਸ਼ੈਲ੍ਯਾਦੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਯੁਨਾ ਯੇ ਤੁ ਸਂਹਿਤਾਃ
ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ—
ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਚਲਤ੍ਵਾਦਚਲਾਃ ਪਰ੍ਵਭਿਃ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਤਤ ਸ੍ਤਾਵਾਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਂਤਰ੍ਜਲਾਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ।
ਵਿषਮਾਣਿ ਸਮੀਕृਤ੍ਯ ਸ਼ਿਲਾਭਿਰਭਿਤੋ ਗਿਰੀਨ੍
ਉਹਨੇ ਚਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਉਚੀ-ਨੀਚੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ।
ਤਾਵਂਤਃ ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍षਾਂਤੇ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਖੜੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਮਂਡਲਮ੍
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭੂਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯੌ ਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ
ਭੂ ਆਦਿ ਚਾਰ ਲੋਕ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ—
ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਾਸृਜਦ੍ਯਃ ਸ੍ਥਾਨਿਨਃ ਸੁਰਾਨ੍
ਇਸ ਕਲਪ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਡੋਲ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਏ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਦਿਸ਼ਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਦੀਃ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤੁ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍
ਉਸਨੇ ਸਵਰਗ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ।
ਲਵਕਾष੍ਠਾਃ ਕਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮੁਹੁਰ੍ਤ੍ਤਾਨ੍ਸਂਧਿਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨ੍
ਪਲ, ਲੱਕੜ, ਭਾਗ, ਘੜੀਆਂ, ਸੰਧੀਆਂ, ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨ—
ਸ੍ਥਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਜੋ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਖੁਦ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ—
ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਤਿष੍ਯਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਯੁਗਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ, ਅਤੇ ਯੁਗ ਵੀ—
ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵੇ ਕਲ੍ਪੇ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ
ਤੇ ਉਹ ਜੀਵ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਸਨ—
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤਪੋਲੋਕਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਯਾਃ ਸਮਾਸਤ
ਜੋ ਤਪੋ-ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿ ਗਏ—
ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਤਾਕਿ ਫਿਰ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੇਖ ਸਕਣ।
ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਰ੍ਥ ਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮਿਹ ਤਾਃ ਸਾਧਿਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇੱਥੇ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਏ, ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਾਪੂਰਯਨ੍ਪੁਰਾ
ਫਿਰ, ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥਾਵਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਆਸਂਗਦ੍ਵੇषਯੁਕ੍ਤੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇ ਦਿਵਂ ਗਤਾਃ
ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ੍ਮਫਲਸ਼ੇषੇਣ ਖ੍ਯਾਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਦਾਤ੍ਮਕਾਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਫਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ।