ਤ੍ਰਿਧਾ ਵਿਭਜ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਤੇ ਅਡੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਚਕਾਸ਼ੇ ਭਵੇ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ਮਹਰ੍ਲੋਕੇ ਕਾਲਂ ਸੁਪ੍ਤਂ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਮਹਰਲੋਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ,
ਤਦਾ ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਹਤ੍ਪਰਿਗਤਂ ਪਰਾਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਮੋੜੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਹੱਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੱਤ ਚਲਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਯਸ੍ਮਾਦृषਤਿਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮਹਤ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਰ੍षਯਃ
ਮਹੱਤ ਵਿਚੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਥਿਰਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਯੇ ਤ੍ਵਾਸਨ੍ਕਲ੍ਪੇ ऽਤੀਤੇ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਪਿਛਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੱਤਵ ਆਦਿਕ ਹੀ ਸਨ।
ਦृष੍ਟਵਨ੍ਤਸ੍ਤਦਾਨੀਤਾਃ ਕਾਲਂ ਸੁਪ੍ਤਂ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਪਜੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਕਲ੍ਪਯਾ ਮਾਸ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਲ੍ਪੋ ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੋਚ ਕੇ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਲਪ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕੋ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਹੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਸੀ ਦਾ ਹੈ।
ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਹਿ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜੋ ਦੋ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾ ਸੀ।
ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਲ੍ਪਮੇਤਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਕਲਪ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਂਤੇ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੂਤ੍ਸਰ੍ਗਕਾਰਣਾਤ੍
ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਚਨਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਰ੍ਣਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਂਗਮੇ
ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਪ੍ਰਵਿਭਾਗੇਨ ਭੂਤੇषੁ ਸਤ੍ਯਮਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਵਾ
ਜਦ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤਦਾ ਕਾਮੇਨ ਤਰਸਾਮਨ੍ਯਾਮਾਨਃਸ੍ਵਯਂ ਧਿਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ,
ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਗਤੋ ਮਹੀਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਕੇ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਚਕਾਰ ਤਂ ਤੁ ਦੇਵੋ ऽਥ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਫਿਰ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਦ੍ਭਿਃ ਸਂਛਾਦਿਤਾਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਪृਥਿਵੀਂ ਸ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਜਦ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ—
ਸਾਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰੇषੁ ਨਾਦੇਯਾਸ਼੍ਚ ਨਦੀषੁ ਚ
ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ, ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ—
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਰ੍ਗੇ ਦਹ੍ਯਮਾਨੇ ਤੁ ਪੁਰਾ ਸਂਵਰ੍ਤ ਕਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਸ਼ੈਲ੍ਯਾਦੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਯੁਨਾ ਯੇ ਤੁ ਸਂਹਿਤਾਃ
ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ—
ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਚਲਤ੍ਵਾਦਚਲਾਃ ਪਰ੍ਵਭਿਃ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਤਤ ਸ੍ਤਾਵਾਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਂਤਰ੍ਜਲਾਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ।
ਵਿषਮਾਣਿ ਸਮੀਕृਤ੍ਯ ਸ਼ਿਲਾਭਿਰਭਿਤੋ ਗਿਰੀਨ੍
ਉਹਨੇ ਚਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਉਚੀ-ਨੀਚੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ।
ਤਾਵਂਤਃ ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍षਾਂਤੇ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਖੜੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਮਂਡਲਮ੍
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭੂਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯੌ ਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ
ਭੂ ਆਦਿ ਚਾਰ ਲੋਕ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ—
ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਾਸृਜਦ੍ਯਃ ਸ੍ਥਾਨਿਨਃ ਸੁਰਾਨ੍
ਇਸ ਕਲਪ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਡੋਲ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਏ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਦਿਸ਼ਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਦੀਃ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤੁ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍
ਉਸਨੇ ਸਵਰਗ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ।