ਆਹਾਰਮੇਕਪਰ੍ਣੇਨ ਹ੍ਯੇਕਪਰ੍ਣਾ ਸਮਾਚਰਤ੍
ਏਕਪਰਣਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਾ ਖਾ ਕੇ ਹੀ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਚਾਹਾਰਂ ਵੈ ਪ੍ਰਜਕ੍ਰਤੁਃ
ਜਦੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ।
ਨਿषੇਧਯਨ੍ਤੀ ਸੋਮੇਤਿ ਮਾਤृਸ੍ਰੇਹੇਨ ਦੁਃਖਿਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, 'ਪੁੱਤ, ਕੁਝ ਖਾ ਲੈ।'
ਉਮੇਤਿ ਹਿ ਮਹਾਭਾਗਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।
ਏਤਤ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਕੁਮਾਰੀਕਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗ ਮਮ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ।
ਤਪਃਸ਼ਰੀਰਾਸ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ੍ਰੋ ਯੋਗਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਹੀ ਤਪ ਕਰਕੇ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚੈਵੋਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਃ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਮਹਾਯੋਗਬਲੋਪੇਤਾ ਮਹਾਦੇਵਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਜੋਗ-ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਗਈਆਂ।
ਅਸਿਤਸ੍ਯੈਕਪਰ੍ਣਾ ਤੁ ਪਤ੍ਨੀ ਸਾਧ੍ਵੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਏਕਪਰਣਾ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤੇ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਸੀਤ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ।
ਦੇਵਲਂ ਸੁषੁਵੇ ਸਾ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿष੍ਠਂ ਜ੍ਞਾਨਸਂਯੁਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਲਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤਸ਼ਲਾਕਸ੍ਯ ਜੈਗੀषਵ੍ਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾ
ਉਹ ਸ਼ਤਸ਼ਲਾਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ ਕੋਲ ਗਈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਵੈ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਕਨ੍ਯਾ ਹਿਮਵਤਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਹਿਮਵੰਤ ਦੀਆਂ ਸੋਭਾਵਾਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਪ੍ਰੀਤਮਨਸੋਰੁਮਾਸ਼ਙ੍ਕਰਯੋਰਥ
ਫਿਰ, ਉਮਾ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਦਿਲ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ।
ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮੈਥੁਨਸ਼ਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮਪਤ੍ਯੋਦ੍ਭਵਭੀਰੁਣਾ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ ਪਰ ਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ—
ਅਨਾਯੋ ਰਤਿਵਿਘ੍ਨਂ ਚ ਤ੍ਵਮਾਚਰ ਹੁਤਾਸ਼ਨ
ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਤਦਾ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਚ ਤਥਾ ਕृਤਮ੍
ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ਰੁषਿਤਯਾ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ऽਗ੍ਨਿਰੁਮਯਾ ਤਯਾ
ਫਿਰ, ਉਮਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਵਵਿਤृਪ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਰਤਿਵਿਘ੍ਨਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨ
ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਜੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ—
ਯਦੇਵਂ ਵਿਗਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਮਹਾਪ੍ਰਭਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਗਰਭ, ਜੋ ਤੀਖਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਸ ਸ਼ਾਪਦੋषਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਾਣ੍ਯਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਰ੍ਭੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਰੁਦਰਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਅੱਗ ਨੇ ਉਹ ਗਰਭ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਸ ਗਙ੍ਗਾਮਭਿਗਮ੍ਯਾਹ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਸਰਿਦੁਤ੍ਤਮੇ
ਉਹ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਰਿਆ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।'
ਮਦ੍ਧਿਤਾਰ੍ਥ ਮਥੋ ਗਰ੍ਭਮਿਮਂ ਧਾਰਯ ਨਿਮ੍ਨਗੇ
'ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਹ ਗਰਭ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖ ਲੈ, ਹੇ ਦਰਿਆ।'
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਸਾ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਤ੍ਦृष੍ਟਾ ਮਹਾਨਦੀ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਹੋ ਜਾਵੇ,' ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਸਾਪਿ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਮਹਤਾ ਖਿਦ੍ਯਮਾਨਾ ਮਹਾਨਦੀ
ਉਹ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਹ ਗਰਭ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰੁਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਗਙ੍ਗਾਤਨਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਜਾਤੋ ऽਰੁਣਪ੍ਰਭਃ
ਉਥੇ ਰੁਦਰ, ਅੱਗ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਲਾਲ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਜਾਤੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਕੁਮਾਰੇ ਜਾਹ੍ਨਵੀਸੁਤੇ
ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਹਨਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ—
ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਨੇਦੁਰਾਕਾਸ਼ੇ ਮਧੁਰਸ੍ਵਨਾਃ
ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡੋਲ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਜਗੁਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਹ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਗੰਧਰਵ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਮਹਾਨਾਗਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਵਰਾਸ਼੍ਚ ਪਤਤ੍ਰ੍ਰਿਣਃ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀ—
ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਹਤਾਸ੍ਤੇਨ ਦੈਤ੍ਯਵਾਨਰਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੈਤ, ਵਾਨਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਮਾਰੇ ਗਏ।