ਏਕਸ੍ਤਾਨਪਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਾਨਰ੍ਹਤਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ
ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਮਨਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਏਕਸ੍ਤਾਨ੍ਸ੍ਨਾਤਕਃ ਪ੍ਰਿਤਃ ਸਰ੍ਵਾਨਰ੍ਹਤਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ
ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਦীক্ষਿਤ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੀ ਸੁਣ।
ਯੋਗਾਚਾਰ੍ਯੇਣ ਯਦ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਮਹਾਤੋ ਭਯਾਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਜੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਯੋਗ ਏਵ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੋਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਾਰਣਂ ਦਾਨਂ ਯੋਗੇष੍ਵਾਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਛੁਟਕਾਰਾ ਜਾਂ ਦਾਨ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਾਪ੍ਯਥ ਵਾ ਪੌਤ੍ਰੋ ਧ੍ਯਾਨਿਨਂ ਭੋਜਯਿष੍ਯਤਿ
ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪੌਤਰ, ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖਵਾਏ।
ਤਦਲਾਭੇ ਉਦਸੀਨਂ ਗੂਹਸ੍ਥਮਪਿ ਭੋਜਯੇਤ੍
ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਜਾਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਟੀ ਖਵਾਏ।
ਧ੍ਯਾਨਯੋਗੀ ਪਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਿਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਧਿਆਨ ਜੋਗੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਹੈ।
ਭਾਵਯਨ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨ੍ਵੈ ਸ੍ਥਿਤ ਏष ਗਣਃ ਸਦਾ
ਇਹ ਸਮੂਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸਂਤਤਿਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਂ ਚੈਵ ਭਾਵਨਾਂ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ਪਿਤृਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਨਵਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਪੋਧਾਤ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ 'ਪਿਤਰਕਲਪ' ਨਾਮ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮੁਰ੍ਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇषਾਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ
ਚਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯਾਵੈ ਦੁਹਿਤਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਦੌਹਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚੇਵ ਯੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਹਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਅਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ਪਿਤृਗਣਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ
ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰ ਗਣ, ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਏਤੇ ਵੈ ਪਿਤਰਸ੍ਤਾਤ ਯੋਗਾਨਾਂ ਯੋਗਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਪਿਤਰ ਹੀ ਹਨ ਜੋ ਜੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਰਾਪ੍ਯਾਯਿਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਸੋਮਮਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇषਾਂ ਮਾਨਸੀ ਕਨ੍ਯਾ ਮੇਨਾ ਨਾਮ ਮਹਾਗਿਰੇਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਧੀ ਮੇਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਤਪ੍ਰਵਰਃ ਸੋ ऽਥ ਕ੍ਰੈਞ੍ਚਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਗਿਰੇਃ ਸੁਤਃ
ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਰਵਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰੌਂਚ ਹੈ।
ਅਪਰ੍ਣਾਮੇਕਪਰ੍ਣਾਂ ਚ ਤृਤੀਯਾਮੇਕਪਾਟਲਾਮ੍
ਅਪਰਣਾ, ਏਕਪਰਣਾ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਏਕਪਾਤਲਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਆਸ਼ਿਤੇ ਦ੍ਵੇ ਅਪਰ੍ਣਾ ਤੁ ਹ੍ਯਨਿਕੇਤਾ ਤਪੋ ऽਚਰਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਪਰਣਾ ਨੇ ਘਰ-ਵਿਹੂਣ ਹੋ ਕੇ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਆਹਾਰਮੇਕਪਰ੍ਣੇਨ ਹ੍ਯੇਕਪਰ੍ਣਾ ਸਮਾਚਰਤ੍
ਏਕਪਰਣਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਾ ਖਾ ਕੇ ਹੀ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਚਾਹਾਰਂ ਵੈ ਪ੍ਰਜਕ੍ਰਤੁਃ
ਜਦੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ।
ਨਿषੇਧਯਨ੍ਤੀ ਸੋਮੇਤਿ ਮਾਤृਸ੍ਰੇਹੇਨ ਦੁਃਖਿਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, 'ਪੁੱਤ, ਕੁਝ ਖਾ ਲੈ।'
ਉਮੇਤਿ ਹਿ ਮਹਾਭਾਗਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।
ਏਤਤ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਕੁਮਾਰੀਕਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗ ਮਮ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ।
ਤਪਃਸ਼ਰੀਰਾਸ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ੍ਰੋ ਯੋਗਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਹੀ ਤਪ ਕਰਕੇ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚੈਵੋਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਃ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਮਹਾਯੋਗਬਲੋਪੇਤਾ ਮਹਾਦੇਵਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਜੋਗ-ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਗਈਆਂ।
ਅਸਿਤਸ੍ਯੈਕਪਰ੍ਣਾ ਤੁ ਪਤ੍ਨੀ ਸਾਧ੍ਵੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਏਕਪਰਣਾ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤੇ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਸੀਤ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ।
ਦੇਵਲਂ ਸੁषੁਵੇ ਸਾ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿष੍ਠਂ ਜ੍ਞਾਨਸਂਯੁਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਲਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।