ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਮੁਨਯੋ ਭੂਯਃ ਸੂਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦੁਤ੍ਤਰਮ੍
ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ।
ਪੂਰ੍ਵੇ ਤੁ ਦੇਵਪ੍ਰਵਰਾ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸੋਮਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤੇ ਉਹ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਵਧਾਇਆ।
ਸ਼ਂਯੁਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਯਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤਰਂ ਵੈ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮ੍
ਸ਼ੰਯੁ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼ਂਯੁਰਿਮਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਯੁ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਃ ਕਥਂ ਚੈਤੇ ਪਿਤृਤ੍ਵਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾਃ
ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੁਰਖ ਬਣੇ?
ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਪੂਰ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ, ਸ੍ਰਾਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇषੁ ਚਾਪ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਚ ਨਦੀषੁ ਚ
ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਾਧ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਕਸ਼੍ਚ ਕਾਲੋ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਵਿਧਿਃ ਕਸ਼੍ਚਾਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਸ੍ਰਾਧ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਢੰਗ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਮਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯੇਣ ਯਤ੍ਰ ਚੋਦਾਹृਤਂ ਮਯਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਜਹਾਰਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯੇਣ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਵਿਦਾਂ ਵਰਃ
ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਿਆ।
ਵਿਨਯੇਨ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਤੇ ਢੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੌ ਚੈਵ ਤਥਾਹੋਰਾਤ੍ਰਮੇਵ ਚ
ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਵੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਕੋ ਦੁਸ਼੍ਚਰਂ ਤਤ੍ਰ ਤਤਾਪ ਪਰਮਂ ਤਪਃ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਕੀਦृਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਸ਼ਸ੍ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਪ੍ਰਜਾ ਪਤਿਃ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤਪ ਕੀਤਾ?
ਧ੍ਯਾਯਂਸ੍ਤਦਾ ਸ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤੇਨ ਲੋਕਾਨਵਾਸृਜਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ।
ਯੋਗਾਮृਤਾਸ੍ਤਦਾ ਸृष੍ਟਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੋ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਹਨ, ਨੇ ਜੋਗ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣਾਇਆ।
ਦੇਵਾਨਸृਜਤ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਸਨਾਤਨਾਨ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਦੇਵਾਦਾਨਵਮਾਨਵੈਃ
ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੁ ਸਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਮਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚਾਰ ਸੁਕਸ਼ਮ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਲੋਕੇ ਵਰ੍षਨ੍ਤਿ ਤੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਸਂਭਵਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੀ ਮੀਂਹ ਪਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੱਦਲ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਆਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸੋਮਂ ਚਾਨ੍ਨਂ ਚ ਯੋਗਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਸੋਮ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਲਦੇ ਹਨ।
ਮਨੋਜਵਾਃ ਸ੍ਵਧਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪਰਿष੍ਕृਤਾਃ
ਉਹ ਮਨ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਪਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹਨ।
ਏਤੇ ਯੋਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਲੋਕਾਨ੍ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍
ਇਹ ਜੋਗ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤੋ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਹਾਯੋਗਬਲੇਨ ਚ
ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਜੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ।
ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਦੇਹਜਾਲਾਨਿ ਮਹਾਯੋਗਬਲੇਨ ਚ
ਵੱਡੇ ਜੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਯਯਾ ਗੁਰੁਪੂਜਾਭਿਰ੍ਯਾਗਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਯਤਨ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਯੋਗੇਨ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਯੇਨ ਜੀਵਤਿ
ਉਹ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਹਿ ਬਲਂ ਯੋਗੋ ਯੋਗਾਤ੍ਸੋਮਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜੋਗ ਹੈ; ਜੋਗ ਤੋਂ ਹੀ ਸੋਮ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।