ਏਕਾਰ੍षੇਯਾਸ੍ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਸਿष੍ਠਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਕ-ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਾਨਸਾ ਅष੍ਟ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਹ ਅੱਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੀਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਧਾਰਯਨ੍ਤੀਮਾਨ੍ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਸਂਕੁਲਾਨ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਯੇਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ऋषਿਵਂਸ਼ਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਆਸੀਦ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਪੂਰ੍ਵਮੁਮਾ ਕਥਮਜਾਯਤ
ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਸੀ; ਉਮਾ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੀ?
ਕੇ ਵੈ ਤੇ ਪਿਤਰੋ ਨਾਮ ਯੇषਾਂ ਮੇਨਾ ਤੁ ਮਾਨਸੀ
ਉਹ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਨਾ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਧੀ ਹੈ?
ਏਕਪਰ੍ਣਾ ਤਥਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਚੈਵੈਕਪਾਟਲਾ
ਇਕਪਰਨਾ, ਅਤੇ ਇਕਪਾਟਲਾ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਵਯੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯ ਨੋ ਵਦ
ਇਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੱਸੋ।
ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕੇ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਥਂ ਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜੇ ਹਨ?
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵੈ ਪਿਤਰੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੇਵਤਾਃ
ਉਹ ਪਿਤਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
ਯਥਾ ਚ ਦਤ੍ਤਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਗ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਤੁ ਕੇ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਿਤਰੋ ਨਰਕੇ ਵ ਕੇ
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਪਿਤਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਪ੍ਰਤਿਤਾਮਹਂ ਤਥਾ ਚੈਵ ਤ੍ਰਿषੁ ਪਿਣ੍ਡੇषੁ ਨਾਮਤਃ
ਤੀਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਕਥਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਦਾਤੁਂ ਨਰਕਸ੍ਥਾਃ ਫਲਂ ਪੁਨਃ
ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਫਲ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਪਿਤॄਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯਜਨ੍ਤੀਤਿ ਹਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਪष੍ਟਾਭਿਧਾਨ ਮਪਿ ਵੈ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸੋ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਸੂਨਵਃ
ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪੁਰਾਤੀਤਾਃ ਪਿਤਰੋ ऽਨ੍ਯੇਨ੍ਤਰੇषੁ ਵੈ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਹੋਰ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇਆਂ ਨਾਲ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕ੍ਰਿਯਾਂ ਮਨੁਸ਼੍ਚੈषਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍
ਮਨੂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਿਤਾ ਲਈ ਸ੍ਰਾਧ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰੇ, ਸ੍ਰਾਧ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ।
ਤਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਮਯਜਂਸ੍ਤੇ ਫਲਾਰ੍ਥਿਨਃ
ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਉਹ ਸਰੀਰ ਤੇ ਆਪਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਜਾਨੀਤ ਤਤੋ ਲੋਕੇषੁ ਮੁਹ੍ਯਤ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪੁਨਸ੍ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਾਨ੍ਪਰਿਪृਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲੇਗਾ।
ਅਪृਚ੍ਛਨ੍ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਧਿਵਚ੍ਚ ਮਿਥੋ ਮਿਥਃ
ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਵਾਙ੍ਮਨਃ ਕਰ੍ਮਜਾਨਿ ਚ
ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਮਨ ਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਯੂਯਂ ਵੈ ਪਿਤਰੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਯੈਰ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਾਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ।
ਪੁਸ੍ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯੂਯਂ ਵੈ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।'
ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਪਿਤਰੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਚੇਤਿ ਵੈ ਤਨਯਾਃ ਸ੍ਵਕਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਹਨ।'
ਤੇਨੈਵ ਵਚਸਾ ਤੇ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਬਣ ਗਏ।