ਅਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨਿ ਗੋਤ੍ਰਾਣਿ ਯਸ਼੍ਚਕਾਰ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੰਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।
ਸ ਤਾਸੁ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਾਨਾਤ੍ਮਸਮਾਨਕਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਰੇਯਾ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ ऋषਯੋ ਵੇਦਪਾਰਗਾਃ
ਉਹ ਸਵਾਸ੍ਤਿਆਤ੍ਰੇਯ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।
ਦਤ੍ਤੋ ਹ੍ਯਨੁਮਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਨੁਜਃ
ਦੱਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਅਨੁਮਤਾ ਅਤੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਂ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਪੌਰਾਣਿਕਾਃ ਪੁਰਾ
ਇੱਥੇ ਵੀ, ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੇ ਗਾਇਕ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ:
ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਂ ਤਨੁਂ ਵਿषਣੋਃ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਜਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਯਾਵਾਸ਼੍ਵਾ ਮੁਦ੍ਗਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਗ੍ਭੂਤਕਗਵਿ ਸ੍ਥਿਰਾਃ
ਸ਼ਿਆਵਾਸ਼ਵ, ਮੁਦਗਲ, ਵਾਗਭੂ, ਤਕਕਾ ਅਤੇ ਗਵੀ ਸਥਿਰ ਹਨ।
ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਨਾਰਦਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰ੍ਵਤੋ ऽਰੁਨ੍ਧਤੀ ਤਥਾ
ਕਾਸ਼ਯਪ, ਨਾਰਦ, ਪਰਵਤ ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵੀ ਹਨ।
ਨਾਰਦਸ੍ਤੁ ਵਸਿष੍ਠਾਯਾਰੁਨ੍ਧਤੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਤਾਰਕਾਮਯੇ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਤਾਰਕਾਮਯ ਨਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ,
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤਪਸਾ ਧੀਮਾਞ੍ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕੀਤਾ।
ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਦੌषਧੇਨ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਔਸ਼ਧੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਜ ਜਨਯਚ੍ਛਕ੍ਤਿਰਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਪਰਾਸ਼ਰਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਤੋਂ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਾਦਰਣ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ਼ੁਕੋ ਜਜ੍ਞੇ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਦਵੈਪਾਯਨ ਅਤੇ ਅਰਣਿਆ ਤੋਂ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸ਼ੁਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸ਼ਂਭੁਃ ਕृष੍ਣੋ ਗੌਰਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਃ
ਭੂਰੀਸ਼ਰਵਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ; ਸ਼ੰਭੂ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ; ਤੇ ਗੌਰਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਨ।
ਜਨਨੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਸਾ ਤ੍ਵਣੁਹਸ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਤਵਣੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਹੈ।
ਊष੍ਮਾਦਾ ਦਾਰਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨੀਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰਾਸ਼ਰਾਃ
ਊਸ਼ਮਾ ਤੋਂ ਦਾਰਿਕਾ ਅਤੇ ਨੀਲਾ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਵੰਸ਼, ਜਨਮੇ।
ਅਤ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵ ਨਿਬੋਧ ਤ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਮਤਿ ਸਂਭਵਮ੍
ਹੁਣ, ਅੱਗੇ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਤੀ ਦੀ ਉਪਜ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।
ਕੁਣੀਤਿ ਯਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਮਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਣੀਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਮਨ੍ਯੁਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯੇਮੇ ਹ੍ਯੌਪਮਨ੍ਯਵਃ
ਉਪਮਨਯੁ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਪਮਨਯੁ ਵੰਸ਼ ਚੱਲੀ।
ਏਕਾਰ੍षੇਯਾਸ੍ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਸਿष੍ਠਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਕ-ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਾਨਸਾ ਅष੍ਟ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਹ ਅੱਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੀਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਧਾਰਯਨ੍ਤੀਮਾਨ੍ਦੇਵਰ੍षਿਗਣਸਂਕੁਲਾਨ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਯੇਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਵਾਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਭਾਗੇ ਤृਤੀਯ ਉਪੋਦ੍ਧਾਤਪਾਦੇ ऋषਿਵਂਸ਼ਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮੱਧ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋਧਾਤ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਆਸੀਦ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਪੂਰ੍ਵਮੁਮਾ ਕਥਮਜਾਯਤ
ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਸੀ; ਉਮਾ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੀ?
ਕੇ ਵੈ ਤੇ ਪਿਤਰੋ ਨਾਮ ਯੇषਾਂ ਮੇਨਾ ਤੁ ਮਾਨਸੀ
ਉਹ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਨਾ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਧੀ ਹੈ?
ਏਕਪਰ੍ਣਾ ਤਥਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਚੈਵੈਕਪਾਟਲਾ
ਇਕਪਰਨਾ, ਅਤੇ ਇਕਪਾਟਲਾ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਵਯੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯ ਨੋ ਵਦ
ਇਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੱਸੋ।
ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕੇ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਥਂ ਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜੇ ਹਨ?