ਉਪਵੀਰਸ਼੍ਚ ਵੀਰਾ ਚ ਹ੍ਯੁਲੂਖਲ ਉਲੂਖਲੀ
ਛੋਟਾ ਵੀਰ ਅਤੇ ਵੀਰਣ, ਢੋਈ ਅਤੇ ਢੋਈਣ,
ਪਾਣਿਪਾਤ੍ਰਃ ਪਾਣਿਪਾਤ੍ਰੀ ਪਾਂਸ਼ੁਃ ਪਾਂਸ਼ੁਮਤੀ ਤਥਾ
ਹੱਥ ਦੀ ਪਾਤੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਦੀ ਪਾਤੀਣ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀ,
ਬਾਲਾਦਃ ਕੇषਣਾਦੀ ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਿਕਾ ਤਥਾ
ਬਾਲ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ,
ਅਜਾਮੁਖਾ ਪਕ੍ਰਮੁਖਾਃ ਪੂਰਣਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਿਨਸ੍ਤਥਾ
ਬੱਕਰੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ,
ਉਪਵੀਰੋਲੂਖਲਿਕਾ ਅਰ੍ਕਮਰ੍ਕਾਃ ਕੁषਣ੍ਡਿਕਾਃ
ਛੋਟਾ ਵੀਰ, ਢੋਈਣ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਸੂਰਜਣ, ਕੁਸ਼ੰਡਿਕਾਵਾਂ,
ਸੂਜੀਮੁਖੋਚ੍ਛੇषਣਾਦਾਃ ਕਲਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ षੋਡਸ਼
ਸੂਈ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ—ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਭਾਗ ਹਨ।
ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸਕੁਲ੍ਯਾਃ ਸਂਪ੍ਰਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਇਹ ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਣਾਂ, ਆਪਣੇ ਕੁਟੰਬ ਸਮੇਤ, ਜਨਮ ਲਏ।
ਅਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ, ਇਹ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਸੁਣੋ।
ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗਙ੍ਗਾਃ ਪਾਰੁषਦਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤੇ ਹ੍ਯਜਾਮੁਖਾਃ
ਅਜਾਮੁਖਾ ਪਿਸ਼ਾਚ ਤਿੱਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿਰਛੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਕੁषਣ੍ਡਿਕਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਿਯਭਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਦਾਮਿषਾਃ
ਕੁਸ਼ੰਡਿਕਾ ਪਿਸ਼ਾਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞੇਯਾ ਵਕ੍ਰਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤੇ ਵਕ੍ਰਗਾਃ ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ
ਉਹ ਪਿਸ਼ਾਚ ਤੇੜੇ ਹਨ, ਤੇੜੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਹੜਾ ਰੂਪ ਚਾਹੁਣ, ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਤੁਨ੍ਦਕਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤੇ ਤਿਲਭਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਸृਜਾਃ
ਨਿਤੁੰਦਕਾ ਪਿਸ਼ਾਚ ਤਿਲ ਖਾਣ ਅਤੇ ਲਹੂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਿਸ਼ਾਚਾਰ੍ ਕਮਰ੍ਕਾਸ੍ਤੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਾਸੋਦਨਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਕਮਰਕਾ ਪਿਸ਼ਾਚ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਾਂਸ਼ੁਮਙ੍ਗੇਭ੍ਯਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਃ ਪਾਂਸ਼ਵਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਪਾਂਸ਼ਵ ਪਿਸ਼ਾਚ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਛੱਡਦੇ ਹਨ।
ਉਪਵੀਰਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਯਤਨਾਃ ਸਦਾ
ਉਹ ਪਿਸਾਚ ਸਦਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵਾਈਫ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਉਲੂਖਲੈਰਾਭਰਣਾ ਰਤ੍ਨਧਾਰਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਖਲਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਉਲੂਖਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹਨ।
ਹਸ੍ਤ੍ਯੁष੍ਟ੍ਰਸ੍ਥੂਲਸ਼ਿਰਸੋ ਵਿਨਤੋਦ੍ਧਤਪਿਣ੍ਡਿਕਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਹਾਥੀ ਤੇ ਉਠਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਵਕਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਤੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ੍ਤੁ ਰੋਮਸ਼ਾਃ ਪਿਙ੍ਗਾ ਦृष੍ਟਾਦृष੍ਟਾਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ ਯੇ
ਕਈ ਪਿਸਾਚ ਬਹੁਤ ਪਤਲੇ, ਵੱਡੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ, ਤੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਆਕਰ੍ਣਾਦ੍ਦਾਰਿਤਾਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਲਂਬਭ੍ਰੂਸ੍ਥੂਲਨਾਸਿਕਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਕੰਨ ਤੱਕ ਫਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਭੌਂਹਾਂ ਲਟਕੀਆਂ ਤੇ ਨੱਕ ਮੋਟੀਆਂ ਹਨ।
ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਤੁਣ੍ਡਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਕਾਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਦृष੍ਟਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਨੱਕ ਉੱਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਛੋਟੇ ਕਦ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ।
ਪृष੍ਠਤਃ ਪਾਣਿ ਪਾਦਾਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਠਤੋ ਵਾਤਰਂਹਸਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਪਿੱਠ ਪਾਸੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਨਗ੍ਨਕਾ ਹ੍ਯਨਿਕੇਤਾਸ਼੍ਚ ਲਂਬਸ਼ੇਫ ਆਣ੍ਡਪਿਡਕਾਃ
ਉਹ ਨੰਗੇ, ਘਰ-ਵਿਹਣੇ, ਲਟਕਦੇ ਸ਼ੇਫਾ ਤੇ ਸੁਜੀਆਂ ਅੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
षੋਡਸ਼ੈਤਾ ਹਿ ਜਾਤ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਪਿਸਾਚਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਲਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਇਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਦਲ੍ਪਚੇਤਸਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ।
ਸਂਧ੍ਯੇ ਉਭੇ ਪ੍ਰਚਾਰਂ ਚ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਾਜੀਵਮੇਵ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ, ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾਨਿ ਚ ਯਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰਨਾਚਾਰੋषਿਤਾ ਨਿ ਚ
ਜੋ ਥਾਂ ਉਜੜੀਆਂ ਜਾਂ ਨੀਤਿ-ਵਿਹਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੋਪਰਥ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਕੁਟਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਰਾਣਿ ਚ
ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਗਲੀ-ਮੋੜ, ਤੰਗ ਰਾਹ ਤੇ ਚੌਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਨ।
ਪਥੋ ਨਦ੍ਯੋ ऽਥ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਚੈਤ੍ਯਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹਾਪਥਮ੍
ਰਾਹ, ਦਰਿਆ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਘਾਟ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਤੇ ਵੱਡੇ ਮਾਰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਨ।
ਅਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਜਨਸ੍ਤੇषਾਮਾ ਜੀਵੋ ਵਿਹਿਤਃ ਸੁਰੈਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤੋਪਧਿਸਂਧਾਨਾਸ਼੍ਚੋਰਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਿਨਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਫਿਤਰਤ ਵਿੱਚ ਠੱਗ, ਚੋਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।