ਏਤੇषਾਂ ਚਾਨ੍ਵਯੇ ਜਾਤਾਨ੍ਵਿਨੀਤਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾ ਦਦੁਃ
ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਿਆਣੇ ਹਾਥੀ ਤਿੰਨਤੀਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
ਦ੍ਵਿਰਦੋ ਰਦਨਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਹਸ੍ਤੀ ਹਸ੍ਤਾਤ੍ਕਰਾਤ੍ਕਰੀ
ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਦੋ ਦੰਦਾਂ ਕਰਕੇ ਦ੍ਵਿਰਦ, ਹੱਥ ਵਾਂਗ ਸੁੰਡ ਕਰਕੇ ਹਸਤੀ, ਅਤੇ ਕਰਾਤਕਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਞ੍ਜਰਃ ਕੁਞ੍ਜਚਾਰਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਗੋ ਨਗਮ੍ਯਮਸ੍ਯ ਯਤ੍
ਉਹ ਨੂੰ ਕੁੰਜਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੁੰਜਾ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
ਸਾਮਜਃ ਸਾਮਜਾਤਤ੍ਵਾਦਿਤਿ ਨਿਰ੍ਵਚਨਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਨੂੰ ਸਾਮਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇੰਝ ਹੈ।
ਬਲਸ੍ਯਾਨਵਬੋਧੋ ਯੋ ਯਾ ਚੈषਾਂ ਗੂਢਮੁष੍ਕਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੁਕਈ ਹੋਈ ਵੰਨ ਵੀ ਉਲੇਖਤ ਹੈ।
ਦੇਵਦਾਨਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ—
ਸਂਭੂਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸੂਤਿਸ਼੍ਚ ਨਾਮਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਤਥਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਇੰਝ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੌਸ਼ਿਕ੍ਯਾ ਹ੍ਯਾਸਮੁਦ੍ਰਾਤ੍ਤੁ ਗਙ੍ਗਾਯਸ਼੍ਚ ਯਦੁਤ੍ਤਰਮ੍
ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਚੈਵ ਵਿਧ੍ਯਸ੍ਯ ਗਙ੍ਗਾਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚ ਯਤ੍
ਵਿਧਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ,
ਅਪਰੇਣੋਤ੍ਕਲਂ ਚੈਵ ਕਾਵੇਰੀਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਮ੍
ਅੱਗੇ ਉਤਕਲ ਦੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ,
ਅਪਰੇਣਤੁ ਲੌਹਿਤ੍ਯਮਾਸਿਂਧੋਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨ ਤੁ
ਫਿਰ ਲੌਹਿਤਯ ਦੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ,
ਭੂਤਾ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਭੂਤਾਂਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯਾਨੁਚਰਾਨਿਹ
ਇੱਥੇ ਜੀਵ ਜਨਮੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਰੁਦਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ।
ਲਂਬਕਰ੍ਣਾਨ੍ਪ੍ਰਲਂਬੌष੍ਠਾਨ੍ ਲਂਬਜਿਹ੍ਵਾਂਸ੍ਤਨੂਦਰਾਨ੍
ਲਟਕਦੇ ਕੰਨ, ਲਟਕਦੇ ਹੋਠ, ਲੰਬੀ ਜੀਭ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ,
ਸਕृष੍ਣਗੌਰਾਨ੍ਨੀਲਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਾਨ੍ਵੈ ਲੋਹਿਤਾਨਨਾਨ੍
ਕਾਲੇ, ਪੀਲੇ, ਨੀਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ,
ਮੁਞ੍ਜਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਦृष੍ਟਰੋਮ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨਃ
ਮੁੰਜ ਘਾਸ ਵਾਲੇ ਵਾਲ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੋਮ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ,
ਚਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਕਟਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਂਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਿਹ੍ਵਕਾਨ੍
ਕ੍ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਦੋ ਜੀਭ ਵਾਲੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ,
ਸਰਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸਮੁਦ੍ਰਾਦ੍ਰਿਨਦੀਪੁਲਿਨਸੇਵਿਨਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਝੀਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ,
ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣੋ ਨਖਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਦਨ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਜਿਹ੍ਵਕਾਨ੍
ਦੰਦ ਵਾਲੇ, ਨਖ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾ ਦੰਦ ਦੇ ਅਤੇ ਫੱਟੀ ਜੀਭ ਵਾਲੇ,
ਏਕਪਾਦਾਨ੍ਦ੍ਵਿਪਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਾਦਾਨ੍ਬਹੁਪਾਦਕਾਨ੍
ਇਕ ਪੈਰ ਵਾਲੇ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੈਰ ਵਾਲੇ,
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਗਾਤਪ੍ਰਤਿਘਾਤਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨ੍ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ
ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਸੇ ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ,
ਕੂਟਦਨ੍ਤਾਨ੍ਮਹਾਜਿਹ੍ਵਾਨ੍ਵਿਕੇਸ਼ਾਨ੍ਵਿਕृਤਾਨਨਾਨ੍
ਟੇੜੇ ਦੰਦ, ਵੱਡੀ ਜੀਭ, ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਅਤੇ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ,
ਧਨ੍ਵਿਨੋ ਮੁਦ੍ਗਰਧਰਾ ਨਸਿਸ਼ੂਲਧਰਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗੜ੍ਹਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਨੱਕ ਵਿਚ ਸ਼ੂਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ,
ਅਨ੍ਨਾਦਾਨ੍ਪਿਸ਼ਿਤਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਪਾਨ੍ਸੋਮਪਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ,
ਨਕ੍ਤਞ੍ਚਰਾਃ ਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਘੋਰਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਖੜਕਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੇ—ਇਹ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ।
ਨੈषਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਹ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਰੇਤਸ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਭਵਪਾਰਿषਦਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇ ਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਜੋ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਵ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ।
ਮਿਥੁਨੇਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਣੇਨ ਕਪਿਸ਼ੇਨ ਤੁ
ਉਹ ਜੋੜੇ ਨਾਲ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਵੀ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯੁਗ੍ਮਾਨਿ षੋਡਸ਼ਾਦ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਤਦਨ੍ਵਯਃ
ਪਹਿਲੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ,
ਛਗਲਸ਼੍ਛਗਲਾ ਚੈਵ ਵਕ੍ਰੋ ਵਕ੍ਰਮੁਖੀ ਤਥਾ
ਬੱਕਰੀ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਣ, ਤੇੜਾ ਅਤੇ ਤੇੜਾ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ,
ਵਿਪਾਦਸ਼੍ਚ ਵਿਪਾਦੀ ਚ ਜ੍ਵਾਲਾ ਚਾਙ੍ਗਾਰਕਸ੍ਤਥਾ
ਟਿੱਬੜੇ ਪੈਰ ਵਾਲਾ, ਟਿੱਬੜੇ ਪੈਰ ਵਾਲੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਵਾਲਾ,