ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋਂऽਜਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਸ਼੍ਚ ਵਾਮਨਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਜਨਾ, ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਹਨ।
ਦਿਗ੍ਗਜਾਨ੍ਬਲਿਨਸ਼੍ਚੈਵਾਭ੍ਰਮੁਰ੍ਜ ਨਯਤਾਪ੍ਸੁਗਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਣੀ ਲਿਆਂਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਗੂ ਬਣਾਇਆ।
ਸਂਕੀਰ੍ਣੋ ਹ੍ਯਞ੍ਜਨੋ ਯੋ ऽਸਾਵੌਪਵਾਹ੍ਯੋ ਯਮਸ੍ਯ ਸਃ
ਉਹ ਅੰਜਨਾ, ਜੋ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਹੈ, ਯਮ ਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮੋ ਮਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਯੋ ਗੌਰੋ ਦ੍ਵਿਪੋ ਹ੍ਯੈਲਵਿਲਸ੍ਯ ਚ
ਪਦਮਾ, ਮੰਦਾ ਅਤੇ ਇਲਾਵਿਲਾ ਦਾ ਗੋਰਾ ਹਾਥੀ।
ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਤਮਃ ਪਦ੍ਮਾਗੁਲ੍ਮੋ ਗਜੋ ਵਾਤਗਜੋ ਗਜਃ
ਪਦਮੋਤਮਾ, ਪਦਮਾਗੁਲਮਾ, ਪਦਮਾ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ।
ਉਦਗ੍ਰਭਾਵੇਨੋ ਪੇਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਵਯੇ
ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਾਥੀ ਉੱਚ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਮਜਾਂਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਗਾਨਨ੍ਯਾਨਪਿ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਮਜਾ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਜਾਤੌ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਪ੍ਰਮਰ੍ਦਨੌ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿੱਚ, ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਰਦਨ ਜਨਮ ਤੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਬਲਿਨਃ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵਂਸ਼ਿਨੋ ਗਜਾਃ
ਉਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਾਥੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਮ੍ਰ ਪਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਂਘਚਾਰਿਵਿषਾਣਿਨਃ
ਤਾਮਰਾ ਅਤੇ ਪਰਨਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਤੇ ਵਕਰੀ ਸੋਂਡ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਯਾਮਤ੍ਵਗ੍ਰਸਨਾਸ਼ੁਣ੍ਡਾ ਨਾਗਾਃ ਪੀਨਾਯਤਾ ਨਨਾਃ
ਹਾਥੀ ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਮੋਟੇ, ਚੌੜੇ ਸੁੰਡ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਭਾਰ੍ਯਾ ਚੈਵਾਙ੍ਗਨਾ ਤਸ੍ਯ ਨੀਲਵਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੌ ਸੁਤੌ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਨੀਚੈਰ੍ਬਦ੍ਧਾਃ ਕੁਲੇ ਤਸ੍ਯ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨਿਬਿਡਾ ਗਜਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਗੁੱਝੇ ਹੋਏ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਹਾਰੀ ਸਂਪਾਤਿਃ ਪृਥੁਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸੁਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਹਾਰੀ, ਸੰਪਾਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਥੁ ਹਨ।
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮृਦੁਸਂਭੋਗਾ ਵਂਸ਼ੇ ਤਸ੍ਯ ਮਤਙ੍ਗਜਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਹਨ।
ਸੁਤੌ ਜਾਤੌ ਤਯੋਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਮਾਥਿਪੁਰੁषੌ ਸ੍ਮृਤੌ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ਸੁਵਰ੍ष੍ਮਾਣਃ ਪਦ੍ਮਾਭਾਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾਃ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਚੰਗੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹਨ।
ਜਜ੍ਞੇ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਮਸਃ ਸਾਮ੍ਨਃ ਕੁਮੁਦਃ ਕੁਮੁਦਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਸਾਮਨ ਤੋਂ ਕੁਮੁਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੈਲਜੀਮੂਤਸਂਕਾਸ਼ਾਨ੍ਸੁਬੁਦ੍ਧਾਨ੍ਬਲਿਨੋ ਵਰਾਨ੍
ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ।
ਏਤਾਨ੍ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਜਯਾਰ੍ਥਂ ਜਗृਹੁਃ ਸੁਰਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਈ ਚੁਣਿਆ।
ਏਤੇषਾਂ ਚਾਨ੍ਵਯੇ ਜਾਤਾਨ੍ਵਿਨੀਤਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾ ਦਦੁਃ
ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਿਆਣੇ ਹਾਥੀ ਤਿੰਨਤੀਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ।
ਦ੍ਵਿਰਦੋ ਰਦਨਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਹਸ੍ਤੀ ਹਸ੍ਤਾਤ੍ਕਰਾਤ੍ਕਰੀ
ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਦੋ ਦੰਦਾਂ ਕਰਕੇ ਦ੍ਵਿਰਦ, ਹੱਥ ਵਾਂਗ ਸੁੰਡ ਕਰਕੇ ਹਸਤੀ, ਅਤੇ ਕਰਾਤਕਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਞ੍ਜਰਃ ਕੁਞ੍ਜਚਾਰਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਗੋ ਨਗਮ੍ਯਮਸ੍ਯ ਯਤ੍
ਉਹ ਨੂੰ ਕੁੰਜਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੁੰਜਾ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
ਸਾਮਜਃ ਸਾਮਜਾਤਤ੍ਵਾਦਿਤਿ ਨਿਰ੍ਵਚਨਕ੍ਰਮਃ
ਉਹ ਨੂੰ ਸਾਮਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇੰਝ ਹੈ।
ਬਲਸ੍ਯਾਨਵਬੋਧੋ ਯੋ ਯਾ ਚੈषਾਂ ਗੂਢਮੁष੍ਕਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੁਕਈ ਹੋਈ ਵੰਨ ਵੀ ਉਲੇਖਤ ਹੈ।
ਦੇਵਦਾਨਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ—
ਸਂਭੂਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸੂਤਿਸ਼੍ਚ ਨਾਮਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਤਥਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਇੰਝ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੌਸ਼ਿਕ੍ਯਾ ਹ੍ਯਾਸਮੁਦ੍ਰਾਤ੍ਤੁ ਗਙ੍ਗਾਯਸ਼੍ਚ ਯਦੁਤ੍ਤਰਮ੍
ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਚੈਵ ਵਿਧ੍ਯਸ੍ਯ ਗਙ੍ਗਾਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚ ਯਤ੍
ਵਿਧਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ,
ਅਪਰੇਣੋਤ੍ਕਲਂ ਚੈਵ ਕਾਵੇਰੀਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਮ੍
ਅੱਗੇ ਉਤਕਲ ਦੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ,