ਮੌਹੂਰ੍ਤਿਕੀਂ ਗਤਿਂ ਗਤ੍ਵਾ ਚਤੁਃ ਪਰਸ਼ਰ੍ਵਾਨੁਪਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍
ਇੱਕ ਪਲ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਆਇਆ।
ਮਨੋਵਾਯੁਗਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਲੀ ਵ੍ਯਪਗਤਕ੍ਰਮਃ
ਵਾਲੀ ਮਨ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਛੱਡ ਬੈਠਾ।
ਵਾਲੀ ਬਾਹੁਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਵਿਹ੍ਵਲਂ ਨष੍ਟਚੇਤਸਮ੍
ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਮਨੋਂ ਖੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਿਚ੍ਯਾਂਭਸਾ ਸੁਸ਼ੀਤੇਨ ਹ੍ਯਾਪਾਦਤਲਮਸ੍ਤਕਾਤ੍
ਇੱਕ ਪਾਤੀ ਵਿਚੋਂ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤੱਕ ਛਿੜਕਿਆ।
ਉਵਾਚ ਰਣਚਣ੍ਡਂ ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰਂ ਕਪੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਤੀਖੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਸਂਖ੍ਯੇਯਂ ਬਲਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਮਂ ਸਸਚਿਵਂ ਰਣੇ
ਅਣਗਿਣਤ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਕੇ,
ਮਰੁਦ੍ਗਣਂ ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਾਨਾਦਿਤ੍ਯਾਨਸ਼੍ਵਿਨੌ ਵਸੂਨ੍
ਮਰੁਤਾਂ, ਰੁਦਰਾਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਤੇ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ,
ਸਿਦ੍ਧਾਂਸ੍ਤਥੈਵ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ੋਭੁਜਙ੍ਗਮਾਨ੍
ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ,
ਤਥਾ ਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵृਦ੍ਧਬਲਦਰ੍ਪਿਤਾਨ੍
ਭੂਤਾਂ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ,
ਕਥਮੀਦृਗ੍ਗੁਣੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਨੋਵਾਯੁਸਮੋ ਜਵੇ
ਇੰਨੇ ਗੁਣ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ,
ਵਿਦ੍ਰਾਵ੍ਯ ਸਰ੍ਵੋਂਲ੍ਲੋਕੇषੁ ਵੀਰਾਨ੍ਪਰਪੁਰਞ੍ਜ੍ਯਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ, ਪਰਾਈਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ,
ਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯ ਸਾਗਰਾਨ੍ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ਮਹਾਰਥਃ
ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਰਥ ਯੋਧਾ,
ਦੁਰ੍ਬਲੇਨ ਮਯਾ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਾਨਰੇਣ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਮੈਂ, ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਾਂਦਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੋਂ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਹੇਤੁਨਾ ਕੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪੁਙ੍ਗਵ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਦੱਸ ਕਿ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ।
ਵਯਨਂ ਵਾਲਿਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਵਾਲੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਜੋ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਯਾ ਦੇਵਾਸੁਰਾ ਰਣੇ
ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ।
ਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੌਹृਦਂ ਭਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਡਰ-ਰਹਿਤ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਲੀ ਭਵਤ੍ਯੇਤਦ੍ਵਚਸ੍ਤਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਐਸੇ ਹੀ ਹੋਣ।'
ਜਗਾਮ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸਗਣਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਆਜਹਾਰ ਬਹੂਨ੍ਯਜ੍ਞਾਨਨ੍ਨਪਾਨਸਮਾਵृਤਾਨ੍
ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਕਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਭਰਵਾਂਤ ਸੀ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਂਸ਼੍ਚ ਰਾਜਸੂਯਾਨ੍ਨृਮੇਧਕਾਨ੍
ਉਸਨੇ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਨ੍ਰਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰੇ।
ਤਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾਥ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਂਬਹੁਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸੁਖੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਵੀਯਸਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮਸੇਤੁਃ ਕ੍ਰਿਯਾਪਰਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਨੁਸ਼ਠ ਹੋਣ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਸਰਵੋਚ, ਧਰਮ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲਗਨ ਸੀ।
ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਮੁਨਿਰ੍ਗਾਥਾਂ ਜਗੌ ਯਜ੍ਞੇषੁ ਨਾਰਦਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚ ਦਿਵਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ।
ਤੁਲ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਾਲਿਨੋਹੇਮਮਾਲਿਨਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਵਾਲੀ ਵਾਲੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ।
ਵਾਲੀ ਯਜ੍ਞਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਯਜ੍ਵਾ ਪਰਮਦੁਰ੍ਜਯਃ
ਵਾਲੀ, ਜਿਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ।
ਨਿਰੁਕ੍ਤਮਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਭੋ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਉਸਦੀ ਸੱਚੀ ਕਥਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸृਤ੍ਯਮਾਨੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰਥ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਰਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪ ਆਏ।
ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਯੋਗੇਨ ਮਹਤਾ ਵृਤਾਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ।