ਯਸ਼੍ਚਾਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਵਾਰਾਹਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੋ ਚੱਕਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਵਾਰਾਹ ਚੱਕਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਚ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਾਵਸ੍ਥਾਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਇਸ ਤੇ ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੀ ਮੱਧਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵੋ।
ਅਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਜਨਲੋਕਾਦਯਃ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਹੋਰ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਨਲੋਕ ਆਦਿਕ ਫੇਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯੁਚ੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤਦਾ
ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਯੁਗਾਖ੍ਯਾਨਾਮਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤੁ ਸਂਧਯਃ
ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸੰਧਿ ਕਦੇ ਟੁੱਟਦੇ ਨਹੀਂ।
ਉਕ੍ਤਾ ਯੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਨ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪਾਃ ਸਮਾਸਤਃ
ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਚੱਕਰ ਤਰੀਕੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਆਸੀਤ੍ਕਲ੍ਪੇ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਵੈ ਪਰਰ੍ਦ੍ਧਾਤ੍ਪਰਮਸ੍ਤੁ ਯਃ
ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਅਰਧ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ।
ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਲ੍ਪੋਂ ਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪਹਿਲਾ ਚੱਕਰ ਹੁਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਏष ਸਂਸ੍ਥਿਤਕਾਲਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਹ ਟਿਕਾਊ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਤਿ ਸਹ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੈਃ ਪੁਰਾ
ਪਹਿਲਾਂ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣੇ, ਮਨਵੰਤਰਾ ਸਮੇਤ, ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਆਸਨ੍ਵੈਮਾਨਿਕਾਸ੍ਤੁ ਯੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਰੇਵੈਤਾਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮ ਨਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਠਾਈ ਕਰੋੜ ਸੀ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨ੍ਯਾਸਨ੍ ਕੋਟ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਬਾਨਵੇ ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਵੀ ਸਨ।
ਏਕੈਕਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਕਲ੍ਪੇ ਵੈ ਦੇਵਾ ਵੈਮਾਨਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਹਰ ਇਕ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਸੀ ਦੇਵਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ऋषਯੋ ऽਮृਤਪਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਅਮਰ ਜੀਵ ਵੀ ਸਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਤਿਰਿਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤੁ ਖੇ ਸੁਰਾਃ
ਜੋ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤੁਲ੍ਯਨਿष੍ਠਾਭਵਨ੍ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਹ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵੇ
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਲੈ ਆਉਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਾਸਿਨੋ ਦੇਵਾ ਇਹ ਤਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨਃ
ਇਹ ਥਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਸਨ।
ਕਲ੍ਪਾਵਸਾਨਿਕਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤ ਸ੍ਮਿਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਹ੍ਯੁਪਪ੍ਲਵੇ
ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਲੈ ਆਉਣ ਤੇ,
ਮਹਰ੍ਲੋਕਾਯ ਸਂਵਿਗ੍ਨਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇ ਦਧਿਰੇ ਮਨਃ
ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮਹਰਲੋਕ ਵੱਲ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਬਹੁਲਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਨਸੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯੈਸ੍ਤਦ੍ਭਵੈਸ਼੍ਚਾਪਰੈਰ੍ਜਨੈਃ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ।
ਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇ ਜਨਲੋਕਾਯ ਸੋਦ੍ਵੇਗਾ ਦਧਿਰੇ ਮਨਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਜਨਲੋਕ ਵੱਲ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਦੇਵਯੁਗਾਨਾਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗ ਇਕ ਦੂਜੇ ਪਿੱਛੋਂ ਲੰਘ ਗਏ।
ਤੈਃ ਕਲ੍ਪਵਾਸਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਜਨ ਆਸਾਦਿਤਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਉਹ ਯੁਗ-ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਨਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵੈ ਅਪਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨੀਂ ਗਤਿਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ, ਜਿਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੁਲ੍ਯਾ ਰੂਪੇਣ ਵਿषਯੇਣ ਚ
ਉਹ ਰੂਪ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਨਨ੍ਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਨਾਰ੍ਚਨਾਭਿਃ ਸਂਬਦ੍ਧਾਸ੍ਤਦਾ ਤਤ੍ਕਾਲਭਾਵਿਤਾਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਮਾਪਣ ਤੇ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਤਥਾਤੁ ਭਾਵਿਤੇ ਸੇਵਾਂ ਤਥਾਨਨ੍ਦਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।