ਉਪਯੌਗਸਮਰ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਰੀਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਦੋਵੇਂ ਐਸੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ।
ਤਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਤੁ ਯਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਮਾਤਰਂ ਸੋ ऽਭ੍ਯ ਕਰ੍षਤ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਉਹ ਕ੍ਰੂਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਲੈ ਗਿਆ।
ਨ੍ਯषੇਧਯਤ੍ਪੁਨਰ੍ਹ੍ਯੇਨਂ ਸ੍ਵਯਂ ਸ ਤੁ ਕਨਿष੍ਠਕਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਦ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯੈਨਂ ਮਾਤਰਂ ਸੋ ऽਭ੍ਯਭਾषਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਕृਤਾ ਕਾਰੌ ਖਸ਼ਾਂ ਤਾਮਭ੍ਯਭਾषਤ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਖਸ਼ਾ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਮਾਤੁਰੇਵ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗੇ ਪ੍ਰਲੀਯੇਤਾਂ ਸ੍ਵਮਾਯਯਾ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਣ।
ਸਰ੍ਵਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਤਵੈਵਾਯਂ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ
ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਇਹ ਉਲੰਘਣਾ ਸਿਰਫ ਤੇਰੀ ਹੀ ਹੈ।
ਯਥਾਸ਼ੀਲਾ ਭਵੇਨ੍ਮਾਤਾ ਤਥਾਸ਼ੀਲੋ ਭਵੇਤ੍ਸੁਤਃ
ਮਾਂ ਜਿਹੀ ਆਦਤਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਆਦਤਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤॄਣਾਂ ਸ਼ੀਲਦੋषੇਣ ਤਥਾ ਰੂਪਗੁਣੈਃ ਪੁਨਃ
ਮਾਂ ਦੀ ਆਦਤਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਮੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਖਸ਼ਾਮਪ੍ਰਤਿਮਸ੍ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖਸ਼ਾ ਨੇ—
ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾਚष੍ਟ ਖਸ਼ਾ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਖਸ਼ਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤੇਨ ਧਾਤ੍ਵਰ੍ਥਯੋਗੇਨ ਤਤ੍ਤਦਰ੍ਥੇ ਚਕਾਰ ਹ
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਅਰਥ ਬਣਦੇ ਗਏ, ਉਸ ਨੇ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਭਕ੍ਸ਼ਾਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨੇष ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ऽਭਵਤ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਆਓ ਖਾਈਏ', ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਯਕਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਕ੍ਤਵਾਂਸ਼੍ਚੈष ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ੇਮਾਂ ਮਾਤਰਂ ਸ੍ਵਕਾਮ੍
ਅਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ',
ਸ ਤਦਾ ਤਦ੍ਵਿਧਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਚ ਤਯੋਃ ਪਿਤਾ
ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਬਦਲਾਅ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਓ—
ਤਾਵृਭੌ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਪਰਿਮृष੍ਟਧੀਃ
ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਭੁੱਖੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਓ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਪਿਤਾ ਤੌ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਰ ਮੇਤਂ ਤਯੋਰ੍ਦਦੌ
ਪਿਓ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਵਰ ਦਿਤਾ।
ਸृਙ੍ਮਾਂਸਵਸਾਭੂਤਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤੀਹ ਕਾਮਤਃ
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਓਗੇ।
ਨਕ੍ਤਂ ਚੈਵ ਬਲੀਯਾਂਸੌ ਦਿਵਾ ਵੈ ਨਿਰ੍ਬਲੌ ਯੁਵਾਮ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਵੋਗੇ, ਪਰ ਦਿਨ ਚ ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੋਗੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਥੋਂ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯੇषੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤੇਤੇ ऽਕृਤਜ੍ਞੌ ਪ੍ਰਾਣਿਹਿਂਸਕੌ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਯਾਵਿਦਾਵਦृਸ਼੍ਯੌ ਤਾਵਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਗਤਾਵੁਭੌ
ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੁਕ ਗਏ।
ਰੂਪਾ ਨੁਰੂਪੈਰਾਚਾਰੈਃ ਪ੍ਰਚਰਨ੍ਤੌ ਪ੍ਰਬਾਧਕੌ
ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਰੂਪ ਤੇ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।
ਪਿਸ਼ਾਚਾਂਸ਼੍ਚਮਨੁष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਪਸ਼ੂਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭੂਤਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਸੱਪਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਨੁਚਰੌ ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹ੍ਯਤਿष੍ਠਤਾਮ੍
ਇੰਦਰ ਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਡਿੱਠੇ ਖੜੇ ਰਹੇ।
ਆਹਾਰਂ ਸ ਪਰੀਪ੍ਸਨ੍ਵੈ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਨੁਸਸਾਰ ਹ
ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਕਪਿਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌਂ ਕੂष੍ਮਾਡੌ ਪੂਰ੍ਵਜਾਵੁਭੌ
ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਬੰਦਰ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ ਨਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ।
ਕਨ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤੌ ਤੌ ਤੁ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚਿਕੀਰ੍षਯਾ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਆਹਾਰਾਰ੍ਥੇ ਸਮੀਹਨ੍ਤੌ ਸਕਨ੍ਯੌ ਤੁ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਖਾਣ ਲਈ ਚਾਹਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭੁੱਖੇ ਸਨ।
ਸਹਸਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੈਵ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਅਚਾਨਕ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।