ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਤੇ ऽਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨਿਰਾਲੋਕੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਜਦ ਹਵਾ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਕੋਈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ,
ਵਿਭਾਗਮਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤੁਂ ਪੁਨਰੈਚ੍ਛਤ
ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾ ਖ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁष੍ਵਾਪ ਸਲਿਲੇ ਤਦਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਸੀ।
ਅਨੇਨਾਦ੍ਯੇਨ ਪਾਦੇਨ ਪੁਰਾਣਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਰਲਾ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਂਹृष੍ਟਮਨਾਃ ਕਾਪੇਯਃ ਸਂਸ਼ਯਾਯਤਿ
ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਪੇਯਾ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਥ ਪ੍ਰਬृਤਿ ਕਲ੍ਪਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਫਿਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਜੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੜੀਵਾਰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਥਾਵਤ੍ਕੁਸ਼ਲੋ ਹ੍ਯਸਿ
ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯੋਦ੍ਭਵਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਕਲ੍ਪਂ ਭੂਤਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਤਯੋਃ
ਪੁਰਾਣਾ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ।
ਯਸ਼੍ਚਾਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਵਾਰਾਹਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੋ ਚੱਕਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਵਾਰਾਹ ਚੱਕਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਚ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਾਵਸ੍ਥਾਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਇਸ ਤੇ ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੀ ਮੱਧਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵੋ।
ਅਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਜਨਲੋਕਾਦਯਃ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਹੋਰ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਨਲੋਕ ਆਦਿਕ ਫੇਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯੁਚ੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤਦਾ
ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਯੁਗਾਖ੍ਯਾਨਾਮਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤੁ ਸਂਧਯਃ
ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸੰਧਿ ਕਦੇ ਟੁੱਟਦੇ ਨਹੀਂ।
ਉਕ੍ਤਾ ਯੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਨ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪਾਃ ਸਮਾਸਤਃ
ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਚੱਕਰ ਤਰੀਕੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਆਸੀਤ੍ਕਲ੍ਪੇ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਵੈ ਪਰਰ੍ਦ੍ਧਾਤ੍ਪਰਮਸ੍ਤੁ ਯਃ
ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਅਰਧ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ।
ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਲ੍ਪੋਂ ਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪਹਿਲਾ ਚੱਕਰ ਹੁਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਏष ਸਂਸ੍ਥਿਤਕਾਲਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਹ ਟਿਕਾਊ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਤਿ ਸਹ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੈਃ ਪੁਰਾ
ਪਹਿਲਾਂ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣੇ, ਮਨਵੰਤਰਾ ਸਮੇਤ, ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਆਸਨ੍ਵੈਮਾਨਿਕਾਸ੍ਤੁ ਯੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਰੇਵੈਤਾਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮ ਨਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਠਾਈ ਕਰੋੜ ਸੀ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨ੍ਯਾਸਨ੍ ਕੋਟ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਬਾਨਵੇ ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਵੀ ਸਨ।
ਏਕੈਕਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਕਲ੍ਪੇ ਵੈ ਦੇਵਾ ਵੈਮਾਨਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਹਰ ਇਕ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਸੀ ਦੇਵਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ऋषਯੋ ऽਮृਤਪਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਅਮਰ ਜੀਵ ਵੀ ਸਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਤਿਰਿਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤੁ ਖੇ ਸੁਰਾਃ
ਜੋ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤੁਲ੍ਯਨਿष੍ਠਾਭਵਨ੍ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਹ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵੇ
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਲੈ ਆਉਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਾਸਿਨੋ ਦੇਵਾ ਇਹ ਤਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨਃ
ਇਹ ਥਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਸਨ।
ਕਲ੍ਪਾਵਸਾਨਿਕਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤ ਸ੍ਮਿਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਹ੍ਯੁਪਪ੍ਲਵੇ
ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਲੈ ਆਉਣ ਤੇ,
ਮਹਰ੍ਲੋਕਾਯ ਸਂਵਿਗ੍ਨਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇ ਦਧਿਰੇ ਮਨਃ
ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮਹਰਲੋਕ ਵੱਲ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।