ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮਸਂਧ੍ਯਾਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਚ ਕਨੀਯਸਮ੍
ਪੱਛਮੀ ਸੰਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ।
ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਦ੍ਵਿਧਾਗਤਿਮ੍
ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲਣ ਵਾਲਾ, ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਰਣ ਵਾਲਾ।
ਸ੍ਵਚ੍ਛਸ਼ੀਰ੍षਂ ਮਹਾਕਰ੍ਣਂ ਮੁਞ੍ਜਕੇਸ਼ਂ ਮਹਾਬਲਮ੍
ਸਾਫ ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਕੰਨ ਵਾਲਾ, ਮੁੰਜ ਵਰਗੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ।
ਰਕ੍ਤਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸ਼ਪਾਦਂ ਚ ਸ੍ਥੂਲਭ੍ਰੂਦੀਰ੍ਘਨਾਸਿਕਮ੍
ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਪੈਰ, ਮੋਟੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ, ਲੰਮੀ ਨੱਕ।
ਏਵਂਵਿਧਂ ਖਸ਼ਾਪੁਤ੍ਰਂ ਜਜ੍ਞੇ ऽਸਾਵਤਿਭੀषਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍षਂ ਚ ਤ੍ਰਿਪਾਦਂ ਚ ਤ੍ਰਿਹਸ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਲੋਚਨਮ੍
ਤਿੰਨ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵਕਾਯਂ ਪ੍ਰਬਾਹੁਂ ਚ ਮਹਾਕਾਯ ਮਹਾਰਵਮ੍
ਛੋਟੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ।
ਸ੍ਥੂਲੌष੍ਠਮष੍ਟਦਂष੍ਟ੍ਰ ਚ ਜਿਹ੍ਮਾਸ੍ਯਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਕਮ੍
ਮੋਟੇ ਹੋਠ, ਅੱਠ ਦੰਦ, ਟੇਢਾ ਮੂੰਹ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੇ ਕੰਨ।
ਮਹਾਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਮਹੋਰਸ੍ਕਂ ਪृਥੁਘੋਣਂ ਕृਸ਼ੋਦਰਮ੍
ਚੌੜੇ ਮੋਢੇ, ਚੌੜਾ ਛਾਤੀ, ਫੈਲਿਆ ਨੱਕ, ਤੇ ਪਤਲਾ ਪੇਟ।
ਏਵਂਵਿਧਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਾ ਕਨਿष੍ਠਂ ਸਮਸੂਯਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਉਪਯੌਗਸਮਰ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਰੀਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਦੋਵੇਂ ਐਸੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ।
ਤਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਤੁ ਯਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਮਾਤਰਂ ਸੋ ऽਭ੍ਯ ਕਰ੍षਤ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਉਹ ਕ੍ਰੂਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਲੈ ਗਿਆ।
ਨ੍ਯषੇਧਯਤ੍ਪੁਨਰ੍ਹ੍ਯੇਨਂ ਸ੍ਵਯਂ ਸ ਤੁ ਕਨਿष੍ਠਕਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਦ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯੈਨਂ ਮਾਤਰਂ ਸੋ ऽਭ੍ਯਭਾषਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਕृਤਾ ਕਾਰੌ ਖਸ਼ਾਂ ਤਾਮਭ੍ਯਭਾषਤ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਖਸ਼ਾ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਮਾਤੁਰੇਵ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗੇ ਪ੍ਰਲੀਯੇਤਾਂ ਸ੍ਵਮਾਯਯਾ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਣ।
ਸਰ੍ਵਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਤਵੈਵਾਯਂ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ
ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਇਹ ਉਲੰਘਣਾ ਸਿਰਫ ਤੇਰੀ ਹੀ ਹੈ।
ਯਥਾਸ਼ੀਲਾ ਭਵੇਨ੍ਮਾਤਾ ਤਥਾਸ਼ੀਲੋ ਭਵੇਤ੍ਸੁਤਃ
ਮਾਂ ਜਿਹੀ ਆਦਤਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਆਦਤਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤॄਣਾਂ ਸ਼ੀਲਦੋषੇਣ ਤਥਾ ਰੂਪਗੁਣੈਃ ਪੁਨਃ
ਮਾਂ ਦੀ ਆਦਤਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਮੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਖਸ਼ਾਮਪ੍ਰਤਿਮਸ੍ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖਸ਼ਾ ਨੇ—
ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾਚष੍ਟ ਖਸ਼ਾ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਖਸ਼ਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤੇਨ ਧਾਤ੍ਵਰ੍ਥਯੋਗੇਨ ਤਤ੍ਤਦਰ੍ਥੇ ਚਕਾਰ ਹ
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਅਰਥ ਬਣਦੇ ਗਏ, ਉਸ ਨੇ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਭਕ੍ਸ਼ਾਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨੇष ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ऽਭਵਤ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਆਓ ਖਾਈਏ', ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਯਕਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਕ੍ਤਵਾਂਸ਼੍ਚੈष ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ੇਮਾਂ ਮਾਤਰਂ ਸ੍ਵਕਾਮ੍
ਅਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ',
ਸ ਤਦਾ ਤਦ੍ਵਿਧਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਚ ਤਯੋਃ ਪਿਤਾ
ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਬਦਲਾਅ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਓ—
ਤਾਵृਭੌ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਪਰਿਮृष੍ਟਧੀਃ
ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਭੁੱਖੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਓ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਪਿਤਾ ਤੌ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਰ ਮੇਤਂ ਤਯੋਰ੍ਦਦੌ
ਪਿਓ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਵਰ ਦਿਤਾ।
ਸृਙ੍ਮਾਂਸਵਸਾਭੂਤਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤੀਹ ਕਾਮਤਃ
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਓਗੇ।
ਨਕ੍ਤਂ ਚੈਵ ਬਲੀਯਾਂਸੌ ਦਿਵਾ ਵੈ ਨਿਰ੍ਬਲੌ ਯੁਵਾਮ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਵੋਗੇ, ਪਰ ਦਿਨ ਚ ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੋਗੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਥੋਂ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।