ਭੁਵਨਂ ਚੇਸ਼੍ਵਰਂ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਕਪਾਲੀਤਿ ਚ ਵਿਸ਼ੁਤਮ੍
ਭੁਵਨ, ਇਸ਼ਵਰ, ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਅਤੇ ਕਪਾਲੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਤਪਸੋਗ੍ਰੇਣ ਮਹਾਤਾ ਸੁਰਭਿਸ੍ਤਾਨਜੀਜਨਤ੍
ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਤੀਬਰ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਰੋਹਿਣੀ ਚੈਵ ਸੁਭਗਾਂ ਗਾਨ੍ਧਵੀ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਰੋਹਿਣੀ, ਜੋ ਸੁਭਾਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਂਧਵੀ, ਜੋ ਯਸ਼ਵਤੀ ਹੈ,
ਸੁਰੂਪਾ ਹਂਸਕਾਲੀ ਚ ਭਦ੍ਰਾ ਕਾਮਦੁਘਾ ਤਥਾ
ਸੁਰੂਪਾ, ਹੰਸਕਾਲੀ, ਭਦਰਾ ਅਤੇ ਕਾਮਦੁਘਾ ਵੀ।
ਹਂਸਕਾਲੀ ਤੁ ਮਹਿषਾਨ੍ਭਦ੍ਰਾਯਸ੍ਤ੍ਵਵਿਜਾਤਯਃ
ਹੰਸਕਾਲੀ ਮਹੀਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ, ਤੇ ਭਦਰਾਯਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।
ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾਦਯੋ ਜਾਤਾਃ ਖੇਚਰਾਸ੍ਤੇ ਮਨੋਜਵਾਃ
ਉਚੈਸ਼੍ਰਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਘੋੜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ।
ਉਕ੍ਤਾ ਦੇਵੋਪਵਾਹ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਿਯੋਨਯੋ ਹਯਾਃ
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਘੋੜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂਧਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਰਗ੍ਵੀ ਕਕੁਦ੍ਮਾਨ੍ਦ੍ਯੁਤਿਮਾ ਨਮृਤਾਲਯਸਂਭਵਃ
ਸਰਗਵੀ, ਕਕੁਦਮਾਨ, ਦਯੁਤਿਮਾਨ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪਸੁਤਾ ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਆਦਿਤਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਯਥੇਨ੍ਧਨਵਸ਼ਾਦ੍ਵਹ੍ਨਿਰੇਕਸ੍ਤੁ ਬਹੁਧਾ ਭਵੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੰਧਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਏਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨ੍ਤਕਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚੈਤਿ ਤਤ੍ਰ ਯਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅੰਤਕ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਚ ਪੌਰੁषੀ ਚੈਵ ਕਾਲਾਖ੍ਯਾ ਚੇਤਿ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਪੌਰੁਸ਼ੀ ਤੇ ਕਾਲਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਤਾ ਸਾ ਯਾ ਤੁ ਕਾਲਾਖ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਯਕਰੀ ਤੁ ਸਾ
ਜੋ ਕਾਲਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਸੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਯਾ ਤੁ ਮਾਰੀਚਃ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ऽਭਵਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਭਾਵਨਾ ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਬਣੀ।
ਤਾਮਸੀ ਚਾਨ੍ਤਕृਦ੍ਯਾ ਤੁ ਤਦਂਸ਼ੋ ਵਿष੍ਣੁਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਤਾਮਸੀ ਜੋ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਤਾ ਸਾ ਯਾ ਤੁ ਕਾਲਾਖ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਯਕਰੀ ਤੁ ਸਾ
ਜੋ ਕਾਲਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮੇਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤਨਵੋ ਹਿ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾਸ੍ਤਨ੍ਵਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਪੁਰਾਤਨੇ
ਇਹ ਰੂਪ ਪੁਰਾਣੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਭਿਜਾਤਿਪ੍ਰਭਾਵਜ੍ਞੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਚਮਕ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ, ਜੋ ਤੱਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਪਰਮਿਦਂ ਨੇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਤੇ ਭਿਨ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ' ਜਾਂ 'ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਕੇਚਿਦ੍ਭਵਂ ਪਰਤ੍ਵੇਨ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਤਥਾਪਰੇ
ਕੁਝ ਭਵ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਾਲਂ ਚ ਦੇਸ਼ਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਾਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਚ
ਸੱਤ, ਸਮਾ, ਥਾਂ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
ਏਕਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਨੇਵਪ੍ਰਸ਼ਸਤਿ
ਜੋ ਇਕ ਨੂੰ ਸਲਾਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਸਲਾਹਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪ੍ਰਦ੍ਵੇषਸ੍ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਦੇਵਤਾਸੁ ਵਿਜਾਨਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਏਕਤ੍ਵਾਤ੍ਸ ਤ੍ਰਿਧਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਂਪ੍ਰਮੋਹਯਤਿ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਇਕਤਾ ਤੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਜ੍ਞਾਸਵਃ ਪਰੀਹਨ੍ਤੇ ਸਕ੍ਤਾ ਦੁष੍ਟਾ ਵਿਚੇਤਸਃ
ਜੋ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਮਾੜੇ ਤੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਤੁਧਾਨਾ ਵਿਸ਼ੇषਾ ਯੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਯਾਤੁਧਾਨ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ।
ਗੁਣਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਿਕਾਭਿਸ੍ਤੁ ਤਨੁਭਿਰ੍ਮੋਹਯਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ
ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੀ ਸਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਨੈਰਨ੍ਤਰ੍ਯੇਣਧਿष੍ਟਤਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਲ੍ਪਤ੍ਵਂ ਵਾ ਬਹੁਤ੍ਵਂ ਵਾ ਤੇषੁ ਕੋ ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘੱਟ ਹਨ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ?