ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਾਦੌ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਚ ਸੋ ऽਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਣੇਤਾ
ਦਿਸਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਸਮਝ, ਧਰਤੀ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਹਨ; ਉਹ ਅਕਲਪਨਯੋਗ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਊਰੁਭ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਯ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃਸਰ੍ਵੇਵਰ੍ਣਾ ਗਾਤ੍ਰਤਃ ਸਂਪ੍ਰਸੂਤਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸੂਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਸਾਰੇ ਵਰਗ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ।
ਅਣ੍ਡਜਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਾਸ੍ਤੇਨ ਕृਤਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਹੀ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਤੇ ਉਸੇ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕ ਬਣਾਏ।
ਤੇ ਲੋਕਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵੈ ਅਪਰਾਵਰ੍ਤਿਨੀਂ ਗਤਿਮ੍
ਉਹ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੁਲ੍ਯਾ ਰੂਪੇਣ ਵਿषਯੇਣ ਚ
ਉਹ ਰੂਪ ਤੇ ਹਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂਭਾਵਿਨਾਰ੍ਥੇਨ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਤਨੁਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤ ਆਪ ਹੀ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪਤੋ ऽਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵ ਹਿ ਬੋਧੋ ਭਵਤਿ ਵੈ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਵੀ ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ ਜਾਗ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਭੇਦਾਨਾਂ ਤੇषਾਂ ਹਿ ਨ ਤੁ ਸ਼ੁष੍ਮਿਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇਪਣ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਨਾਨਾਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾਂ ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤੁਲ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣ ਸਿਦ੍ਧਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਿਰਞ੍ਜਨਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤ੍ਵੇष ਤਤ੍ਤਵਤਃ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਕੁਦਰਤ ਇਸ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਗਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਾਕਾਰਣਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਰਚਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੋਪਵਰ੍ਗਿਣੀ ਤੇषਾਮਪੁਨਰ੍ਭਾਰਗਾਮਿਨਾਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ।
ਤਤਰਤੇषੁ ਗਤੇषੂਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਮੁਦਾਤ੍ਮਸੁ
ਜਦ ਉਹ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਆਤਮਾਵਾਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਚ੍ਛਿष੍ਯਾ ਯੇ ਹ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪਦਾਹ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਉਹ ਚੇਲੇ ਜੋ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਪਸ਼ਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਥਾਵਰਾਃ ਸਸਰੀਸृਪਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ, ਪੌਦੇ ਤੇ ਸਰਪ ਵੀ,
ਸਹਸ੍ਰਂਯਤ੍ਤੁ ਰਸ਼੍ਮੀਨਾਂ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੇਹ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਕ੍ਰਮੇਣ ਸ਼ਤਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰੀਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਪ੍ਰਦਹਨ੍ਤ੍ਯੁਤ
ਫਿਰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁष੍ਕੇ ਪੂਰ੍ਵਮਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਚੈਸ੍ਤੈਸ਼ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਾਪਿਤਾਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਮੀਂਹ ਦੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਜਙ੍ਗਮਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਦਿਕਾਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਜੀਵ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਆਦਿਕ ਸਭ ਕੁਝ,
ਖ੍ਯਾਤਾਤਪਾ ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੁਭਯਾ ਚਾਤਿਬਨ੍ਧਯਾ
ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਉषਿਤ੍ਵਾ ਰਜਨੀਂ ਤੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ
ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,
ਤਤਸ੍ਤੇषੁ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੇषੁ ਜਨੈਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਾਸਿषੁ
ਫਿਰ ਜਦ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਪ੍ਲਾਵਿਤਾਯਾਂ ਵਿਜਨੇष੍ਵਰ੍ਣਵੇषੁ ਵਾ
ਜਦੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁੰਨੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ,
ਸ਼ਰਮਾਣਾ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਲਿਲਾਖ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾਚਲਾਃ
ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਵਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਛਾਦ੍ਯੇਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਭੂਮਿਮਰ੍ਣਵਾਖ੍ਯਂ ਤਦਾਭਵਤ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਸਰ੍ਵਃ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਾਸਾਂ ਭਾਭ੍ਯੋ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤੁਸ੍ਤਨੋਤਿ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਤਤੋਪਤਨਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਹ ਤੱਤ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਸੁਖਸ਼ਮ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਪੋ ਨ ਸ਼ੀਰ੍ਣਾਸ੍ਤੇਨ ਤਾ ਨਰਾਃ
ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਵੀ,
ਤਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਰਜਨ੍ਯਾਂ ਚ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਸਲਿਲਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।