ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤੇ ਭਵੇਨ ਤੁ
ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਆਏ ਸਨ।
ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਹਤੋ ਯਜ੍ਞੇ ਵਾਰੁਣੀਂ ਬਿਭ੍ਰਤਸ੍ਤਨੁਮ੍
ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਵਾਰੁਣੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ,
ऋषਯੋ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਦੀਰ੍ਘੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਿਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਸ ਲੰਮੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੂਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯष੍ਟੌ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ
ਅਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ—ਇਹ ਅੱਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਯਜ੍ਞਾਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵषਠ੍ਕਾਰਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਯਜਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਵੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋਏ,
ऋਗ੍ਵੇਦਸ਼੍ਚਾਭਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਯਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰਮਵਿਭੂषਿਤਃ
ਉਥੇ ਰਿਗਵੇਦ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਥਿਤੋ ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਸਂਪृਕ੍ਤਃ ਸੂਕ੍ਤਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਨ੍ਤ੍ਰਵਾਨ੍
ਯਜਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ, ਸੁਕਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ,
ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਸਂਭृਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਆਦਿ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਸ਼ਰੀਰਸ਼ਿਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਰੂਪ ਅਤੇ ਦੋ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਸ਼੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਵषਟ੍ਕਾਰੋ ਨਿਗ੍ਰਹਪ੍ਰਗ੍ਰਹਾਵਪਿ
ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਆਧਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਿਗ੍ਰਹ ਤੇ ਪ੍ਰਗ੍ਰਹ ਵੀ।
ਦੇਵਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਮਾਤਰ ਏਵ ਚ
ਦੇਵੀ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ।
ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਃ ਸੁਰੂਪਾਖ੍ਯਾ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਵਪੁਰ੍ਭृਤਃ
ਸਰੂਪਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਸਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਭਾਵਿਨੋਰ੍ऽਥਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਾਚ੍ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਰਥ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਆਸ੍ਰਵਜ੍ਜੁਹੁਯਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਚ੍ਚ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਪਿਤਾਮਾਹ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਵਾਕ੍ਤੇਜਸਸ਼੍ਚੈਵ ਜਜ੍ਞੇ ਲੋਕੇषੁ ਤੈਜਸਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਜਨਮਿਆ।
ਆਜ੍ਯਸ੍ਥਾਲ੍ਯਾਮੁਪਾਦਾਯ ਸ੍ਵਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਹੁਤਵਾਂਸ਼੍ਚ ਹ
ਆਪਣੀ ਹੀ ਬੀਜ ਨੂੰ ਘੀ ਦੀ ਹੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਜ੍ਵਲਨ੍ਤੋ ਵਪੁषਾ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਪ੍ਰਭਾਵੈਃ ਸ੍ਵਕੈਰ੍ਗੁਣੈਃ
ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਸ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜ੍ਵਾਲਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਮ੍
ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤਥੋਦ੍ਭੂਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਵੀ ਉੱਭਰ ਆਏ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਦੇਵ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਤ੍ਵਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਛਾਣਿਆ, 'ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।'
ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵੇ ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸ ਮਹਾਦੇਵ ਸ੍ਤਦਾ ਭृਗੁਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਇਆ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਚ ਤਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਙ੍ਗਾਰੇष੍ਵਜੁਹੋਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਸਂਭੂਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਸੋ ऽਪ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਦਸਸ੍ਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਸਦਾਸਤਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।'
षਟ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਕਾਰਿਣਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵਿਚ ਛੇ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਕੀਤਾ।
ਮਰੀਚਿਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਤ੍ਰ ਮਰੀਚਿਭ੍ਯਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਮਰੀਚੀ ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਮਰੀਚੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਭਰਿਆ।
ਅਹਂ ਤृਤੀਯ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰਿਃ ਸ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
'ਮੈਂ ਤੀਜਾ ਹਾਂ,' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਤ੍ਰਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੇਸ਼ੈਰ੍ਲਂਬੈਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਪੁਲਹਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਲੰਬੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਪੁਲਹਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਸਿष੍ਠ ਇਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੈਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ
ਜੋ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਾਨਕਰਾ ਯੈਰਿਮਾ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਈ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ।