ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭੂਤਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਭਵਤਸ੍ਤਥਾ
ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕਰਕੇ—
ਪ੍ਰਧਾਨਭੂਤਾ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਗੁਣਭੂਤਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਇੰਦਰ, ਤੇ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਵੀ—
ਯਜ੍ਞਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਪਿਸ਼ਾਚੋ ਰਗਮਾਨੁषਾਃ
ਯਜਨ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—
ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਗੁਰਵੋ ਨਾਥਾ ਰਾਜਾਨਃ ਪਿਤਰੋ ਹਿ ਤੇ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਅਧਿਆਪਕ, ਨਾਥ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸਮਾਸਤਃ
ਇਹ ਇੰਦਰਾਂ ਦੀ ਲਕੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਗਾਧਿਜਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਧੀਮਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ—
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸੁਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਾ ਯਸ਼ਾਃ
ਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਦਵਾਜ, ਵੱਡੀ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ—
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋ ऽਤ੍ਰਿਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਸ਼ਃ ਸਪਞ੍ਚਮਃ
ਸਵਾਯੰਭੂ, ਅਤ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਕੋਸ਼ ਪੰਜਵਾਂ ਹਨ।
ਵਤ੍ਸਰਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਯੈਵ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਸਾਧੁਸਂਮਤਾਃ
ਵਤਸਰ ਤੇ ਕਾਸ਼ਯਪ—ਇਹ ਸੱਤੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਸ਼੍ਚ ਨृਗਸ਼੍ਚੈਵ ਧृष੍ਟਃ ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿਰੇਬ ਚ
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਵੀ—
ਕਰੂषਸ਼੍ਚ ਪृषਧ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪਾਂਸ਼ੁਸ਼੍ਚਨਵਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਕਰੂਸ਼, ਪ੍ਰਿਸ਼ਧਰ ਤੇ ਪਾਂਸ਼ੂ ਨੌਂਵੇਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਵੈ ਤਥਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸਪ੍ਤਮਂ ਚੈਤਦਨ੍ਤਰਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸੱਤਵਾਂ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਭੂਯਃ ਕਿਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੋਰ ਕਿਉਂ ਦੱਸਾਂ?
ਤृਤੀਯਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਪਾਦਂ ਸੋਪੋਦ੍ਧਾਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਯ
ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਤ, ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।
ਪਾਦਂ ਸਮੁਚ੍ਚਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾ ਗਦਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ
ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਭਾਗ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਨਿਸਰ੍ਗਂ ਸ਼ृਣੁਤ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣੋ।
ਮਹ ਦੇਵਗਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ऋषਿਭਿਰ੍ਦਾਨਵੈਸ੍ਸਹ
ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ,
ਮਾਨੁषੈਃ ਪਸ਼ੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ਸ੍ਥਾਵਰੈਃ ਸਹ
ਮਨੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਸਰ੍ਗਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਿਵਸ੍ਵਤੇ
ਮੈਂ ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇਂऽਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਪ੍ਤਾਸਨ੍ਯੇ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਏ ਸਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ऋषੀਣਾਂ ਚ ਭृਗ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਮਹੌਜਸਾਮ੍
ਡਕਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ,
ਭੂਯਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤ੍ਵੇਵਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸਪ੍ਤ ਮਾਨਸਾਃ
ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਨਮੇ, ਸੱਤ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਜਾਸਂਤਾਨਕृਦ੍ਭਿਸ੍ਤੈਰੁਤ੍ਪਦਦ੍ਭਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਪੁਨਰਾਪੂਰਿਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਿਤਃ
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਫਿਰ ਭਰ ਗਿਆ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵੇ ਕਲ੍ਪਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਨ੍ਨੋ ਨਿਗਦ ਸਤ੍ਤਮ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗਾ।
ਮਨੋਰਨ੍ਤਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਕਿਲ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨਵੰਤਰ ਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਹੋਇਆ।
ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਜਨੇ ਲੋਕੇ ਸਕृਦਾਗਮਨਾਸ੍ਤੁ ਤ
ਜਨਤਾ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤ ਏਵ ਮਹਾਭਾਗਾ ਵਰੁਣੇ ਵਿਤਤੇ ऽਧ੍ਵਰੇ
ਇਹੀ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਿਤਾਮਹਾਤ੍ਮਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਨ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿਤਾਮਾਹ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਬਣੇ।