ਦਸ਼ਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਚੇਤੋਭ੍ਯੋ ਮਾਰਿषਾਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦਸ ਪ੍ਰਚੇਤਸਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।
ਅਸृਜਨ੍ਮਨਸਾ ਤ੍ਵਾਦੌ ਪ੍ਰਜਾ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ऽਥ ਮੈਥੁਨਾਤ੍
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵ ਬਣਾਏ, ਫਿਰ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ।
ਵਿਸृਜ੍ਯ ਮਨਸਾ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਸृਜਤ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਦਕਸ਼ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਫਿਰ ਔਰਤਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।
ਕਾਲਸ੍ਯ ਨਯਨੇ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਮਿਨ੍ਦਵੇ
ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤਾਈ (੨੭) ਉਹਨੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਦ੍ਵੇ ਚੈਵ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰਾਯ ਦ੍ਵੇ ਚੈਵਾਙ੍ਗਿਰਸੇ ਤਥਾ
ਦੋ ਬਹੁਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਤੇ ਦੋ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਅਨ੍ਤਰਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਥ ਮਨੋਃ षष੍ਠਂ ਤੁ ਗੀਯਤੇ
ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੇ ਯੁਗ ਅਤੇ ਮਨੂ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਛੇਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਸੁਦੇਵਾਃ ਖਗਾ ਗਾਵੋ ਨਾਗਾ ਦਿਤਿਜਦਾਨਵਾਃ
ਵਸੁਦੇਵ, ਪੰਛੀ, ਗਾਂ, ਸੱਪ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—
ਸਂਕਲ੍ਪਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਾਸਾਂ ਸृष੍ਟਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇੱਛਾ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਸਂਭਵਃ ਕਥਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਥਂ ਪ੍ਰਾਚੇ ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਪੁਨਰ੍ਲੇਭੇ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਤੂੰ, ਮਹਾਤਪਸੀ, ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦਰਜਾ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ?
ਦੌਹਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸੋਮਸ੍ਯ ਕਥਂ ਸ਼੍ਰ੍ਵਸ਼ੁਰਤਾਂ ਗਤਃ
ਸੋਮ ਦਾ ਦੋਹਿਤਾ ਸ਼੍ਰਵਸ਼ੁਰਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ?
ऋषਯੋ ऽਤ੍ਰ ਨ ਸੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਦ੍ਯਾਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯੇ ਜਨਾਃ
ਇੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਉਹ ਮੁੜ ਰੋਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਉੱਥੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤਪ ਏਵ ਗਰੀਯੋ ऽਭੂਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਰਣਮ੍
ਤਪ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ।
ਪ੍ਰਜਾਵਾਨਾਯੁषਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵੰਸ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਫਲ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ षਟ੍ ਨਿਸਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਕਾਃ
ਇਹ ਛੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਏਤੇ ਸਰ੍ਗਾ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਅਨ੍ਯੂਨਾਨਤਿਰਿਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਗਾ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ
ਵਿਵਸਵਤ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨਾ ਘੱਟ ਹਨ, ਨਾ ਵੱਧ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਏਤਾਨੇਵ ਗੁਣਾਨੇਤਿ ਯਃ ਪਠਨ੍ਨਨਸੂਯਕਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਗੁਣ ਨਿਰ-ਵੈਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸਤਃ ਸਰ੍ਗਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ।
ਮਾਰੀਚਾਤ੍ਕਸ਼੍ਯਪਾਦ੍ਦੇਵਾ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਪਰਮਰ੍षਯਃ
ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮ ਲਏ।
ਭृਗਵੋਂऽਗਿਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇ ऽष੍ਠੌ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਇਹ ਅੱਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਧ੍ਯਾਸ਼੍ਯ ਵਸਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਗਣਾਃ
ਸਾਧਿਆ, ਵਸੁ, ਵਿਸ਼ਵੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਹਨ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਂऽਤਰੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਤ੍ਯੇ ਤੇ ਛਨ੍ਦਜਾ ਮਤਾਃ
ਇਸ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਾਹ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਮਾਰੀਚੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰੀਚ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾ ਯੇ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਚ ਯੇ
ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ—
ਭੂਤਭਵ੍ਯਭਵਨ੍ਨਾਥਾਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪੁਰਨ੍ਦਰਾਃ
ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰੰਦਰ—
ਸਰ੍ਵੈਃ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਤੇਨੇष੍ਟਂ ਪृਥਕ੍ਛਤਗੁਣੇਨ ਤੁ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਯਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਅਭਿਭੂਯਾਵਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਾਦ੍ਯੈਃ ਕਾਰਣੈਰਪਿ
ਉਹ ਧਰਮ ਆਦਿ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਭਵ੍ਯਭਵਨ੍ਨਾਥਾ ਯਥਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣਵਃ
ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ।