ਵਸੁ ਧਤ੍ਤੇ ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਸੁਧਾ ਸੇਤਿ ਗੀਯਤੇ
ਉਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਧਨ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 'ਵਸੁਧਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨੇਯਂ ਮੇਦਿਨੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਰੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ 'ਮੇਦਿਨੀ' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੁਹਿਤृਤ੍ਵਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪृਥਿਵੀ ਪਠ੍ਯਤੇ ਤਤਃ
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ, ਤਦੋਂ ਉਸਨੂੰ 'ਪ੍ਰਥਵੀ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਕਰਵਤੀ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਤ੍ਤਨਾਕਰਮਾਲਿਨੀ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਆਕਾਰਵਤ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਏਵਂਪ੍ਰਭਾਵੋਰਾਜਾਸੀਦ੍ਵੈਨ੍ਯਃ ਸਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ 'ਵੈਨਯ' ਸੀ ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗੈਰ੍ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗੈਃ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੱਭਦੇ ਸਨ।
ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗੈਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਦ੍ਭਿਰ੍ਮਹਦ੍ਯਸ਼ਃ
ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜੇ ਵੀ ਲੱਭਦੇ ਸਨ।
ਯੋਧੈਰਪਿ ਚ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਕਾਮੈਰ੍ਜਯਂ ਯੁਧਿ
ਉਸਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਵੀ ਲੱਭਦੇ ਸਨ।
ਯੋ ਹਿ ਯੋਦ੍ਧਾ ਰਣਂ ਯਾਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਪृਥੁਂ ਨृਪਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਯੋਧਾ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਥਵੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਸੀ—
ਵੈਸ਼੍ਯੈਰਪਿ ਚ ਰਾਜਰ੍षਿਰ੍ਵੇਸ਼੍ਯਵृਤ੍ਤਿਮਿਹਾਸ੍ਥਿਤੈਃ
ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਹ ਵੈਸ਼ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਜੋ ਵਪਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਏਤੇ ਵਤ੍ਸਵਿਸ਼ੇषਾਸ਼੍ਚ ਦੋਗ੍ਧਾਰਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੇਵ ਚ
ਇਹ ਹਨ ਖਾਸ ਵੱਛੇ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਥਮਂ ਦੁਗ੍ਧਾ ਪੁਰਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਦਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ—
ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ऽਧੁਨਾ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਹੁਣ—
ਉਤ੍ਤਮੇਨ ਤੁ ਤੇਨਾਪਿ ਦੁਗ੍ਧਾ ਦੇਵਾਨੁ ਜੇਨ ਤੁ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮੇ ਪृਥ੍ਵੀ ਤਾਮਸਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ
ਪੁਨ: ਪੰਜਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਸ ਦੇ ਸਮੇਂ—
ਚਾਰਿष੍ਟਵਸ੍ਯ ਵੈ षष੍ਠੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਚਾਨ੍ਤਰੇ ਮਨੋਃ
ਛੇਵੇਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰਿਸ਼ਟ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ—
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਚਾਪਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤਦਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਪੁਨਃ
ਅਤੇ ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਆਇਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ—
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ऽਤੀਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇ ਪੁਨਃ
ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਯੁਗ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ,
ਏਤੈਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਪੁਰਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਵ੍ਯਤੀਤੇष੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਵੈ
ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇष੍ਵਿਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪृਥੋਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੌ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਜਜ੍ਞਾਤੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਿਪਾषਨੌ
ਪ੍ਰਥੂ ਦੇ ਦੋ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜਨਮ ਲਏ।
ਹਵਿਰ੍ਧਾਨਾਤ੍षਡਾਗ੍ਨੇਯੀ ਧਿषਣਾਜਨਯਤ੍ਸੁਤਾਨ੍
ਹਵਿਰਧਾਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਧੀ ਧਿਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹਿਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰਤਾਜ ਬਣਿਆ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਗ੍ਰਾਃ ਕੁਸ਼ਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹ੍ਯਸੌ
ਉਸ ਦੀ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।
ਮਹਤਸ੍ਤਪਸਃ ਪਾਰੇ ਸਵਰ੍ਣਾਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਵਰਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਜਨਮਿਆ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਚੇਤਸੋ ਨਾਮ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਪਾਰਗਾਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਧਨੁਰਵੈਦ ਦੇ ਪੂਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਦਸ਼ਵਰ੍ष ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਮੁਦ੍ਰਸਲਿਲੇਸ਼ਯਾਃ
ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
ਅਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾਮਾਵਬ੍ਰੁਰ੍ਬਭੂਵਾਥ ਪ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜਦ ਕੋਈ ਰੱਖਵਾਲਾ ਨਾ ਸੀ, ਰੁੱਖ ਅਣਕਾਬੂ ਵਧ ਗਏ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਘਟ ਹੋ ਗਈ।
ਨਾਸ਼ਕਨ੍ਮਾਰੁਤੋ ਵਾਤੁਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਖਮਭਵਦ੍ਦ੍ਰੁਮੈਃ
ਹਵਾ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ।