ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਦੇਤਤ੍ਪੁਰਾ ਕਿਲ
ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸਮਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸੀਦ੍ਭੂਮੇਃ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦੇਵ ਹਿ
ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ,
ਆਹਾਰਃ ਫਲ ਮੂਲੇ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਭਵਤ੍ਕਿਲ
ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਹੀ ਸੀ, ਅਜਿਹਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਨ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਤਸ੍ਯ ਸਂਭਵਃ
ਵੇਨਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੋਇਆ।
ਪृਥੁਰ੍ਦੁਦੋਹ ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵੇ ਤਲੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਤਤਃ
ਪ੍ਰਥੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧਿਆ।
ऋषਿਭਿਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਂਧਰਾ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁੱਧਿਆ ਗਿਆ।
ਛਨ੍ਦਾਸਿਪਾਤ੍ਰਮਾਸੀਤ੍ਤੁ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਛੰਦ ਹੀ ਪਾਤਰ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਛੰਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਪੁਨਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਗਣੈਃ ਪੁਰਨ੍ਦਰਪੁਰੋਗਮੈਃ
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਪੁਰੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ,
ਵਤ੍ਸਸ੍ਤੁ ਮਘਵਾਨਾਸੀਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਚ ਸਵਿਤਾ ਵਿਭੁਃ
ਵੱਛਾ ਮਘਵਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਦੁੱਧਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਵਿਤਾ ਸੀ।
ਪਿਤृਭਿਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁੱਧਿਆ ਗਿਆ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਯਮਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ਤੇषਾਂ ਵਤ੍ਸਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ, ਵੱਛਾ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।
ਅਸੁਰੈਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁੱਧਿਆ ਗਿਆ।
ਵਿਰੋਚਨਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਹ੍ਰਾਦਿਰ੍ਵਤ੍ਸਸ੍ਤੇषਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਰੋਚਨ ਵੱਛਾ ਸੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਹਰਾਦ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੀ।
ਪਾਯਸਾ ਤੇ ਚ ਮਾਯਾਭਿਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਯਾਵਿਨੋ ऽਸੁਰਾਃ
ਉਹ ਸਭ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਕੱਢਦੇ ਸਨ; ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ।
ਨਾਗੈਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਤ੍ਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਤਕਸ਼ਕ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਕੇ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ।
ਤੇषਾਂ ਵੈ ਵਾਸੁਕਿਰ੍ਦੇਗ੍ਧਾ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕਾਦਰੂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸੁਕੀ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤੇਨੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯੁਗ੍ਰਾ ਮਹਾਕਾਯਾ ਵਿषੋਲ੍ਬਣਾਃ
ਉਸ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਉਗਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਨਾਗ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਮਪਾਤ੍ਰੇ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਪ੍ਰਿਯਂ ਮਹੀ
ਫੇਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ ਜੋ ਲੁਕਵੇ ਧਨ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਸੀ।
ਦੋਗ੍ਧਾ ਰਜਤਨਾਭਸ੍ਤੁ ਪਿਤਾ ਮਣਿਧਰਸ੍ਯ ਯਃ
ਮਣੀਧਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਨਾਭੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤੇਨ ਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਮਰ੍ਥਤਯਾ ਚ ਹ
ਉਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਵੈ ਦੋਗਧਾ ਤੇषਾਮਾਸੀਤ੍ਕੁਬੇਰਕਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ, ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਛਾ ਸੀ।
ਕਪਾਲਪਾਤ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੁਕਵੇ ਧਨ ਮਿਲਿਆ।
ਪਦ੍ਮਪਾਤ੍ਰੇ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸ ਰੋਗਣੈਃ
ਫੇਰ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ।
ਤੇषਾਂ ਵਸੁਰੁਚਿਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੁਨੇਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਵਸੁਰੁਚਿ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸ਼ੈਲੈਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਦੁਗ੍ਧਾ ਪੁਨਰ੍ਦੇਵੀ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਫੇਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ।
ਵਤ੍ਸਸ੍ਤੁ ਹਿਮਵਾਨਾਸੀਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਮੇਰੁਰ੍ਮਹਾਗਿਰਿਃ
ਹਿਮਵਤ ਵੱਛਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਮੇਰੂ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਵੀਰੁਦ੍ਭਿਃ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੇ ਫੇਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ।
ਕਾਮਧੁਕ੍ ਪੁष੍ਪਿਤਃ ਸ਼ਾਲਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋ ਵਤ੍ਸੋ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਲਾ ਰੁੱਖ ਕਾਮਧੇਨੂ ਸੀ, ਤੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਪਲਕਸ਼ ਰੁੱਖ ਵੱਛਾ ਸੀ।
ਸੈਵ ਧਾਤ੍ਰੀ ਵਿਧਾਤ੍ਰੀ ਚ ਧਾਰਣੀ ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਉਹ ਧਾਤਰੀ, ਵਿਧਾਤਰੀ, ਧਾਰਣੀ ਤੇ ਵਸੁੰਧਰਾ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਯੋਨਿਰੇਵ ਚ
ਉਹ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਲੋਕ ਦੀ ਨੀਂਹ ਤੇ ਜਣਨੀ ਹੈ।