ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਤੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ੁਭੇ ਪਾਤਕਂ ਚੋਪਪਾਤਕਮ੍
'ਜੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜੀਵ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਨਾ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਰ ਦੋਸ਼।'
ਯਦਿ ਮੇ ਵਚਨਂ ਨਾਦ੍ਯ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ਜਗਦ੍ਧਿਤਮ੍
'ਜੇ ਤੂੰ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ—'
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਥਯਿਤ੍ਵੇਹ ਪ੍ਰਜਾ ਧਾਰਯਿਤਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
'ਇਥੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸੰਭਾਲਣਾ ਪਵੇਗਾ।'
ਸਂਜੀਵਯ ਪ੍ਰਜਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਹ੍ਯਸਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
'ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਨ ਦੇ; ਤੂੰ ਇਹ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਨਿਯਚ੍ਛੇਯਂ ਤ੍ਵਦ੍ਵਧਾਰ੍ਥਮੁਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵਾਂਗਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਉਠਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਦਹਂ ਰਾਜਨ੍ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾ ਵਿਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਨਂ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਭਾਵਯੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਦੂਧ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਧਨੁष੍ਕੋਟ੍ਯਾ ਤਥਾ ਵੈਨ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ੈਲਾ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਨਾ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਵਧ ਗਏ।
ਸ੍ਵਭਾਵੇਨਾ ਭਵਤ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮਾਨਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖਾਸੀਅਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਕਦੇ ਸਮਾਨ ਤੇ ਕਦੇ ਅਸਮਾਨ ਹੋ ਗਈ।
ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਃ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਾ ਗ੍ਰਾਮਾਣਾਂ ਵਾਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੁੰਦੀ ਆਈ ਹੈ।
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਦੇਤਤ੍ਪੁਰਾ ਕਿਲ
ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸਮਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸੀਦ੍ਭੂਮੇਃ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦੇਵ ਹਿ
ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ,
ਆਹਾਰਃ ਫਲ ਮੂਲੇ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਭਵਤ੍ਕਿਲ
ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਹੀ ਸੀ, ਅਜਿਹਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਨ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਭृਤਿ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਤਸ੍ਯ ਸਂਭਵਃ
ਵੇਨਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੋਇਆ।
ਪृਥੁਰ੍ਦੁਦੋਹ ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵੇ ਤਲੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਤਤਃ
ਪ੍ਰਥੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧਿਆ।
ऋषਿਭਿਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਂਧਰਾ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁੱਧਿਆ ਗਿਆ।
ਛਨ੍ਦਾਸਿਪਾਤ੍ਰਮਾਸੀਤ੍ਤੁ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਛੰਦ ਹੀ ਪਾਤਰ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਛੰਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਪੁਨਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਗਣੈਃ ਪੁਰਨ੍ਦਰਪੁਰੋਗਮੈਃ
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਪੁਰੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ,
ਵਤ੍ਸਸ੍ਤੁ ਮਘਵਾਨਾਸੀਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਚ ਸਵਿਤਾ ਵਿਭੁਃ
ਵੱਛਾ ਮਘਵਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਦੁੱਧਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਵਿਤਾ ਸੀ।
ਪਿਤृਭਿਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁੱਧਿਆ ਗਿਆ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਯਮਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ਤੇषਾਂ ਵਤ੍ਸਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ, ਵੱਛਾ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।
ਅਸੁਰੈਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁੱਧਿਆ ਗਿਆ।
ਵਿਰੋਚਨਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਹ੍ਰਾਦਿਰ੍ਵਤ੍ਸਸ੍ਤੇषਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਰੋਚਨ ਵੱਛਾ ਸੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਹਰਾਦ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੀ।
ਪਾਯਸਾ ਤੇ ਚ ਮਾਯਾਭਿਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਯਾਵਿਨੋ ऽਸੁਰਾਃ
ਉਹ ਸਭ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਕੱਢਦੇ ਸਨ; ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ।
ਨਾਗੈਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਤ੍ਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਤਕਸ਼ਕ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਕੇ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ।
ਤੇषਾਂ ਵੈ ਵਾਸੁਕਿਰ੍ਦੇਗ੍ਧਾ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕਾਦਰੂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸੁਕੀ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤੇਨੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯੁਗ੍ਰਾ ਮਹਾਕਾਯਾ ਵਿषੋਲ੍ਬਣਾਃ
ਉਸ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਉਗਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਨਾਗ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਮਪਾਤ੍ਰੇ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਪ੍ਰਿਯਂ ਮਹੀ
ਫੇਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਦੁੱਧ ਕੱਢਿਆ ਜੋ ਲੁਕਵੇ ਧਨ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਸੀ।
ਦੋਗ੍ਧਾ ਰਜਤਨਾਭਸ੍ਤੁ ਪਿਤਾ ਮਣਿਧਰਸ੍ਯ ਯਃ
ਮਣੀਧਰ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਨਾਭੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤੇਨ ਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਮਰ੍ਥਤਯਾ ਚ ਹ
ਉਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ।