ਸ ਧਰ੍ਮਂ ਵृष੍ਠਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਾਮਾਲ੍ਲੋਕੇष੍ਵਰ੍ਤਤ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਇਆ, ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸੋ ऽਧਰ੍ਮੇ ਨਿਰਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ।
ਨ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਸੋਮਂ ਮਹਾਯਜ੍ਞੇषੁ ਦੇਵਤਾਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਨਹੀਂ ਪੀਦੇ ਸਨ।
ਆਸੀਤ੍ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਕ੍ਰੂਰੇਯਂ ਵਿਨਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਨਾਸ ਆਉਣ ਤੇ ਇੱਕ ਕਠੋਰ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਹੋਈ ਸੀ।
ਮਯਿ ਯਜ੍ਞਾ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਾ ਮਯਿ ਹੋਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਪਿ
‘ਯਜਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਵਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।
ਊਚੁਰ੍ਮਹਰ੍षਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਰੀਚਿਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ:
ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਕਾਰ੍षੀਰਧਰ੍ਮਂ ਵੈ ਨੈष ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
‘ਤੂੰ ਅਧਰਮ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।’
ਪਾਲਯਿष੍ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇ ਸਮਯਃ ਕृਤਃ
‘ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ’—ਇਹ ਤੇਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵਾਅਦਾ ਸੀ।
ਵੇਨਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਦਿਤੇਨ ਚ ਕੋਵਿਦਃ
ਵੇਨਾ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਜਾਣ-ਬੂਝ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵੀਰ੍ਯਣ ਤਪਸਾ ਸਤ੍ਯੈਰ੍ਮਯਾ ਵਾ ਕਃ ਸਮੋ ਭੁਵਿ
‘ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਤਪ ਤੇ ਸਚਾਈ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੌਣ ਹੈ?’
ਪ੍ਰਭਵਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ, ਇਥੋਂ ਹੋਈ।
ਸृਜੇਯਂ ਵਾ ਗ੍ਰਸੇਯਂ ਵਾ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਮੈਂ ਬਣਾਵਾਂ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਅਨੁਨੇਤੁਂ ਤਦਾ ਵੇਨਸ੍ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੇਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਤਤੋ ऽਸ੍ਯ ਵਾਮਹਸ੍ਤਂ ਤੇ ਮਮਨ੍ਥੁਰ੍ਭृਸ਼ਕੋਪਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਮਲਣ ਲੱਗੇ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵੋ ऽਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਃ ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚਾਪਿ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨਿਕਲਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਸੀ।
ਤਮਾਰ੍ਤ੍ਤਂ ਵਿਹ੍ਵਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿषੀਦੇਤ੍ਯਬ੍ਰੁਵਨ੍ਕਿਲ
ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਹਕਬਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਬੈਠ ਜਾ।'
ਧੀਵਰਾਨਸृਜਚ੍ਚਾਪਿ ਵੇਨਕਲ੍ਮषਸਂਭਵਾਨ੍
ਵੇਨਾ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਛੀਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਅਧਰ੍ਮਰੁਚਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਾਨ੍ਵੇਨਕਲ੍ਮषਾਨ੍
ਵੇਨਾ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ਅਰਣੀਮਿਵ ਸਂਰਬ੍ਧਾ ਮਮਨ੍ਥੁਰ੍ਜਾਤਮਨ੍ਯਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਅਰਣੀਆਂ ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਲਣ ਲੱਗੇ।
ਪृਥੋਃ ਕਰਤਲਾਦ੍ਵਾਪਿ ਯਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਃ ਪृषੁਸ੍ਤਤਃ
ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਿਥੂ ਪਿਆ।
ਆਦ੍ਯਮਾਜਗਵਂ ਨਾਮ ਧਨੁਰ੍ਗृਹ੍ਯ ਮਹਾਰਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਦਿ ਧਨੁ 'ਅਜਗਵ' ਚੁੱਕਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਜਾ ਤੇ ऽਥ ਭੂਤਾਨਿ ਸਂਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇੱਕ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਉੱਚਾ ਸੁਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਤਂ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਨਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੇ।
ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨਙ੍ਗਿਰੋਭਿਃ ਸਹਾਮਰੈਃ
ਭਗਵਾਨ ਪਿਤਾਮਹ, ਅੰਗਿਰਸ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ,
ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਤਦਾ ਵੈਨ੍ਯਮਭ੍ਯ षਿਞ੍ਚਨ੍ਨਰਾਧਿਪਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੇਨਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਸੋ ऽਭਿषਿਕ੍ਤੋ ਮਹਾਰਾਜੋ ਦੇਵੈਰਙ੍ਗਿਰਸਃ ਸੁਤੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
ਪਿਤ੍ਰਾਪਰਞ੍ਜਿਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤੇਨਾਨੁਰਞ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਜਾ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਈ।
ਆਪਸ੍ਤਸ੍ਤਂਭਿਰੇ ਤਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਮਭਿਯਾਸ੍ਯਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਅਕृष੍ਟਪਚ੍ਯਾ ਪृਥਿਵੀ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਨਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯਾ
ਧਰਤੀ ਬਿਨਾ ਹਲ ਚਲਾਏ ਫਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਖਾਣਾ ਸਿਰਫ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।