ऋषੀਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਗਤ੍ਵਾਨृਣ੍ਯਂ ਤੁ ਵ ਤਦਾ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਪਣਾਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਕਾ ਲਏ,
ਸ਼ਤਂਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮੇ ਵਰ੍ਣਾਤ੍ਮਕੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਟਿਕੇ ਰਹੇ,
ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਯ ਦੇਧਿਰੇ ਮਨਃ
ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਲਾ ਲਿਆ,
ਪੂਰ੍ਵਦੇਵਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇ ਵੈ ਸ੍ਥਿਤਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ,
ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਹੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਹਰ੍ਲੋਕਮਨਾਮਯਮ੍
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਹਰਲੋਕ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ,
ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾ ਵਸ਼ਿਨਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਾਤ੍
ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਵੈ-ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾਸ਼ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼ੂਨ੍ਯੇषੁ ਦੇਵਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਤੇषੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਸਥਾਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ 'ਚ,
ਤਤਸ੍ਤੇ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਾਪੂਰਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਤਦ ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭਰਦੇ ਹਨ,
ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਮਨੋਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੂ ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਤੇषਾਂ ਸਂਤਤ੍ਯਵਿਚ੍ਛੇਦ ਇਹਾਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਲੜੀ ਇੱਥੇ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ,
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾਸ਼ ਤੱਕ,
ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਾਂ ਵੈ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇਨ ਤੁ
ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਇਹ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ,
ਏਵਂ ਸਂਤਤ੍ਯਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਭਵਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੰਸ਼-ਲੜੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾਸ਼ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ,
ਮਹਾਜਨਂ ਚੈਵ ਜਨਾਨ੍ਤਪਸ਼੍ਚ ਚੈਕਾਨ੍ਤਗਾਨਿ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯੇ
ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤ, ਸਿਰਫ਼ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,
ਸ੍ਤ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਤਯਾ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਿਕਾਰੇ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗ ਕਾਲੇ
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਲੈ ਤੇ ਨਵੀਂ ਸਿਰਜਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਤਤੋ ऽਭਿਯੋਗਾ ਵਿषਯਪ੍ਰਹਾਣਾਦ੍ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨਾਰਾਯਣਮੇਵ ਦੇਵਮ੍
ਤਦ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤੀ ਤੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨ ਵੈ ਤਿष੍ਠਤਿ ਜੀਵਲੋਕਃ ਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਮਾਨਃ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਠਹਿਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਟਣ ਤੇ ਵਧਣ ਵਿਚ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਾਯੁਪ੍ਰਣੀਤਾਨ੍ਯੁਪਲਭ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਾਦ੍ ਦਿਵ੍ਯੌਜਸਾਂ ਵ੍ਯਾਸਸਮਾਸਯੋਗੈਃ
ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰਕ ਢੰਗ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮਝੀ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸੁਰੇਸ਼ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਪਿਤृਪ੍ਰਜੇਸ਼ੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਾਨਿ
ਇਹ ਸਹੀ ਚੱਕਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੀਰ੍ਤਿਦ੍ਯੁਤਿਖ੍ਯਾਤਿਭਿਰਰ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਯਾਪਨਮੀਸ਼੍ਵਰਾਣਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਹਰਤ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।
ਜਪ੍ਯਂ ਮਹਾਪਰ੍ਵਸੁ ਚੈਤਦਗ੍ਰ੍ਯਂ ਦੁਃਖਾਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪ੍ਰਦਮਾਯੁषੀਯਮ੍
ਇਹ ਉੱਚਾ ਜਪ ਮਹਾਂ ਪਰਵਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯੁ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਮਾਪਿ ਵਿਖ੍ਯਾਪਯਤਃ ਸਮਾਸਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਜੇਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ਯੁਕ੍ਤਾਃ
ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਿਧੀ ਦਿਨ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਭੂਯਃ ਕਿਂ ਵਰ੍ਣਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ?
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਧਿਪਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਰਦੇਵਪੁਰੋਗਮਾਨ੍
ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਾ।
ਸਮਾਸਾ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਰਾਚ੍ਚੈਵ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ
ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਉਤ੍ਤਮਸ੍ਤਾਮਸਸ਼੍ਚੈਵ ਰੈਵਤਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਤਥਾ
ਉੱਤਮ, ਤਾਮਸ, ਰੈਵਤ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੁਸ਼।
ਸਾਵਰ੍ਣਿਸ਼੍ਚੈਵ ਰੌਚ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੌਤ੍ਯੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤਥਾ
ਸਾਵਰਣਿ, ਰੌਚ੍ਯ, ਭੌਤ੍ਯ ਅਤੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤ।
ਮਨਵਃ ਪਞ੍ਚ ਯੇ ऽਤੀਤਾ ਮਾਨਸਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਉਹ ਪੰਜ ਮਨੂਆਂ ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਨਾਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਸ੍ਯ ਹ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮਨੂਆਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਸਨ੍ਵੈ ਤੁषਿਤਾ ਦੇਵਾ ਮਨੋਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇ ऽਨ੍ਤਰੇ
ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।