ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਚਾਪਰੇ ਪੁਨਃ
ਜਦੋਂ ਪਿਛਲਾ ਮਨਵੰਤਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਮਨਵੰਤਰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਮਨੁਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਾਪੇਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ—
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੋਤ੍ਸਵਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਸਂਤਤ੍ਯਰ੍ਥੇ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਲੜੀ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ—
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇषੁ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇषੁ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ਵੌषਧੀषੁ ਚ
ਜਦੋਂ ਜੋੜੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਉੱਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—
ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਯਾਂ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਯਾਂ ਧਰ੍ਮੇ ਚੈਵੋਪਸਂਸ੍ਥਿਤੇ
ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਅਗ੍ਰਾਮਨਗਰੇ ਚੈਵ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ
ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—
ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਮਨੁਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਤਾਨਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੂ ਲੜੀ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਿਧਨੇष੍ਵਿਹ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਇਥੇ, ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਪਾ ਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਸੱਪ, ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ,
ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਮਨੁਸ਼੍ਚਵ ਹ੍ਯਾਦੌ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਹਿ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਨੂ, ਮਨਵੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ,
ऋषੀਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਗਤ੍ਵਾਨृਣ੍ਯਂ ਤੁ ਵ ਤਦਾ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਪਣਾਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਕਾ ਲਏ,
ਸ਼ਤਂਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮੇ ਵਰ੍ਣਾਤ੍ਮਕੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਟਿਕੇ ਰਹੇ,
ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਯ ਦੇਧਿਰੇ ਮਨਃ
ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਲਾ ਲਿਆ,
ਪੂਰ੍ਵਦੇਵਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇ ਵੈ ਸ੍ਥਿਤਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ,
ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਹੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਹਰ੍ਲੋਕਮਨਾਮਯਮ੍
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਹਰਲੋਕ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ,
ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾ ਵਸ਼ਿਨਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਾਤ੍
ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਵੈ-ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾਸ਼ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼ੂਨ੍ਯੇषੁ ਦੇਵਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਤੇषੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਸਥਾਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ 'ਚ,
ਤਤਸ੍ਤੇ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯਾਪੂਰਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਤਦ ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭਰਦੇ ਹਨ,
ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਮਨੋਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੂ ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਤੇषਾਂ ਸਂਤਤ੍ਯਵਿਚ੍ਛੇਦ ਇਹਾਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਲੜੀ ਇੱਥੇ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ,
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾਸ਼ ਤੱਕ,
ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਾਂ ਵੈ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇਨ ਤੁ
ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਇਹ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ,
ਏਵਂ ਸਂਤਤ੍ਯਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਭਵਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੰਸ਼-ਲੜੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾਸ਼ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ,
ਮਹਾਜਨਂ ਚੈਵ ਜਨਾਨ੍ਤਪਸ਼੍ਚ ਚੈਕਾਨ੍ਤਗਾਨਿ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯੇ
ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤ, ਸਿਰਫ਼ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,
ਸ੍ਤ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਤਯਾ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਿਕਾਰੇ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗ ਕਾਲੇ
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਲੈ ਤੇ ਨਵੀਂ ਸਿਰਜਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਤਤੋ ऽਭਿਯੋਗਾ ਵਿषਯਪ੍ਰਹਾਣਾਦ੍ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨਾਰਾਯਣਮੇਵ ਦੇਵਮ੍
ਤਦ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤੀ ਤੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨ ਵੈ ਤਿष੍ਠਤਿ ਜੀਵਲੋਕਃ ਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਮਾਨਃ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਠਹਿਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਟਣ ਤੇ ਵਧਣ ਵਿਚ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਾਯੁਪ੍ਰਣੀਤਾਨ੍ਯੁਪਲਭ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਾਦ੍ ਦਿਵ੍ਯੌਜਸਾਂ ਵ੍ਯਾਸਸਮਾਸਯੋਗੈਃ
ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰਕ ਢੰਗ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮਝੀ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸੁਰੇਸ਼ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਪਿਤृਪ੍ਰਜੇਸ਼ੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਾਨਿ
ਇਹ ਸਹੀ ਚੱਕਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੀਰ੍ਤਿਦ੍ਯੁਤਿਖ੍ਯਾਤਿਭਿਰਰ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਯਾਪਨਮੀਸ਼੍ਵਰਾਣਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਹਰਤ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।