ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੌ ਭੌਤਸਰ੍ਗਃ ਸੋਰ੍ਵਾਕ੍ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਤੁ ਸਾਧਕਃ
ਭੌਤਿਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਿੱਧੀ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਸੀ।
ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਬਹੁਲਾਸ੍ਤਮਸ੍ਪृष੍ਟਰਜੋਧਿਕਾਃ
ਉਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਸਾਧਕਾਸ਼੍ਚ ਤੇ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸਾਧਕ, ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੋਂ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਨੁष੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਸਹ ਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮੀ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧ ਮੁਖ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਹਨ।
ਭੂਤਾਦਿਕਾਨਾਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ षष੍ਠਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਭੂਤ ਆਦਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਛੇਵੀਂ ਰਚਨਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੋ ਮਹਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਮਹੱਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਕਾਰਿਕਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਚੈਦ੍ਰਿਯਃ ਸਰ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਤੀਜੀ ਰਚਨਾ ਵੈਕਾਰਿਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੁਖ੍ਯਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਮੁਖ੍ਯਾ ਵੈ ਸ੍ਥਾਵਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਚੌਥੀ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਜੀਵ ਅਡੋਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥੋਰ੍ਦ੍ਧਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸਰ੍ਗਃ षष੍ਠੋ ਦੇਵਤ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਰਚਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਮੋਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਸ੍ਤਾਮਸਸ਼੍ਚ ਸਃ
ਅਠਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਵਿਕ ਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਦੋਵੇਂ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਵੈਕृਤਸ਼੍ਚੈਵ ਕੌਮਾਰੋ ਨਵਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ, ਵੈਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕੌਮਾਰ ਰਚਨਾ ਨੌਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੁਦ੍ਧਿਬੁਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਯੁਸ੍ਤਦ੍ਵਰ੍ਗਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਚ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਸੋ ऽਪਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਉਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਵਰੇषੁ ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿषੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟਾਪਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੈ।
ਅਥੋ ਸਸਰ੍ਜ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਾਨਸਾਨਾਤ੍ਮਨਃ ਸਮਾਨ੍
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵ ਰਚੇ।
ਸਂਬੁਦ੍ਧ੍ਯ ਚੈਵ ਨਾਮਾਥੋ ਅਪਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਮਝ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੇषੁ ਵ੍ਯਰਕ੍ਤੇषੁ ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਾਨ੍ਸਾ ਧਕਾਨ੍ਸृਜਨ੍
ਜਦ ਉਹ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੋਰ ਸਾਧਕ ਰਚੇ।
ਅਭੂਤਸृष੍ਟ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਚੇ ਸ੍ਥਾਨਿਨਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਨਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜੋ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਦਿਸ਼ਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍
ਸੁਰਗ, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਵੀ।
ਲਤਾਃ ਕਾष੍ਠਾਃ ਕਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਃ ਸਂਧਿਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਃ
ਲਤਾਵਾਂ, ਲੱਕੜ, ਭਾਂਡੇ, ਪਲ, ਵੇਲੇ, ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਦਿਨ—all ਇਹ ਬਣਾਏ ਗਏ।
ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਰੋਤਃਸ੍ਵਭੀਮਾਨਾਃ ਸ੍ਥਾਨਾਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਨਦੀਆਂ, ਤੇ ਜੋ ਥਾਂ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚੈਵ ਯੌਰਿਮਾ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਤੇ ਜੋ ਜੋੜ ਕੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਰੇ ਹਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ੋ ऽਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸਾਸृਜਨ੍ਨਵ ਮਾਨਸਾਨ੍
ਦਕ੍ਸ਼, ਅਤ੍ਰੀ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਨੌ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯਥਾਤ੍ਮਕਾਨਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੋਗਿਨਾਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਜੋੜੇ ਹੋਏਆਂ ਲਈ ਕੀਤਾ।
ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਚੈਵ ਧਰ੍ਮ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਪਰ੍ਵਤੌ
ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਪਰਵਤਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਤੇ ਧਰਮ ਰੱਖੇ ਗਏ।
ਸਂਕਲ੍ਪਾਚ੍ਚੈਵ ਸਂਕਲ੍ਪੋ ਜਜ੍ਞੇ ਸੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਯੋਨਿਨਃ
ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ।
ਭृਗੁਸ਼੍ਚ ਹृਦਯਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ऋषਿਃ ਸਲਿਲਯੋਨਿਨਃ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਦਿਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਥੋਦਾਨਾਦ੍ਵ੍ਯਾਨਾਤ੍ਤੁ ਪੁਲਹਸ੍ਤਥਾ
ਉਦਾਨ ਤੋਂ ਪੁਲਸਤਿਆ ਤੇ ਵਿਆਨ ਤੋਂ ਪੁਲਹ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵੈ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਹ ਦੱਸਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।