ਸਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਕਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਕਰਣਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮਯ ਅਤੇ ਆਰਣਯਕ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਦृਗ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਯਜੁਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਗ੍ਰਾਮਯ, ਆਰਣਯਕ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਰਿਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਯਜੁਸ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥੈਵ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯਾਣਾਂ ਪਰਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਤਰੀਯਾ ਨੂੰ ਪਰਕਸ਼ੁਦ੍ਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਗ੍ਗਮਃ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍
ਰਿਗ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਮੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਜੁषਾਮृਚਾਂ ਚ ਸਸ਼ੁਕ੍ਰਿਯਂ ਸਖਿਲਂ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਮ੍
ਇਹ ਯਜੁਸ ਅਤੇ ਰਿਗ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
षਟ੍ਸਹਸ੍ਰਮृਚਾਮੁਕ੍ਤਮृਚਃ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਪੁਨਃ
ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਗ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਛਬੀਸ ਹੋਰ।
ਏਕਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ऋਚਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਃ
ਇਕੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਗ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਸ ਹੋਰ।
ਸਹਸ੍ਰਮੇਕਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮृਚਾਮੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਰਿਗ ਦੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ऋਚਾਮਥਰ੍ਵਣਾਂ ਪਞ੍ਚਸਹਸ੍ਰਾਣੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਅਥਰਵਣ ਦੇ ਰਿਗ ਸ਼ਲੋਕ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਸਚਿਤ ਹਨ।
ਏਤਦਙ੍ਗਿਰਸਾਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤੇषਾਮਾਰਣ੍ਯਕਂ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਆਂਗੀਰਸਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਣਯਕ ਫਿਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤਾਰਸ਼ਚੈਵ ਸ਼ਾਖਾਨਾਂ ਭੇਦਹੇਤੂਂਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਜੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਾ ਤਦ੍ਵਿਕਲ੍ਪਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਦੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਸਦਾ ਲਈ ਹੈ; ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹਾਂ ਸ੍ਰੁਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇषੁ ਪੁਨਰ੍ਭੇਦਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤੀਨਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਵੰਡ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ਼ਿष੍ਚੇਬ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁ ਵਨ ਗਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮੀਮਾਂਸਾ ਨ੍ਯਾਯਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਚਾਰ ਵੈਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਅਤੇ ਨਿਆਇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ।
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦੋ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੋ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ
ਆਯੁਰਵੇਦ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਗਾਂਧਰਵ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੀ।
ਜ੍ਞੇਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵਰ੍षਯਃ ਪੁਨਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਏ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਕਾਸ਼੍ਯਪੇषੁ ਵਸਿष੍ਠੇषੁ ਤਥਾ ਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰੋ ऽਤ੍ਰਿषੁ
ਕਸ਼ਯਪ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਭਰਗਵ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰੀ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ।
ਯਸ੍ਮਾਦृषਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषਸ੍ਯ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਤਥਾ ਪੁਨਃ
ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ।
ਦੇਵਾਰ੍षੀ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰੌ ਤੁ ਨਰਨਾਰਾਯਣਵੁਭੌ
ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਏਣ — ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।
ਕੁਬੇਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषਸ੍ਯ ਦਲਃ ਸੁਤ
ਕੁਬੇਰ, ਪੌਲਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ।
ऋषਨ੍ਤਿ ਵੇਦਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਰ੍षਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਵੈਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਚ ਐਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਨਾਭਾਗਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਰਾਜਰ੍षਯਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸ੍ਤੁ ਸਮृਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਯੋ ऽਮਲਾਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜਰ੍षਯੋ ਮਤਾਃ
ਜੋ ਇੰਦਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਦੇਵਰ੍षਯਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਹਨ।
ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਭਵਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਤ੍ਯਾਭਿ ਵ੍ਯਾਤ੍ਦृਤਂ ਤਥਾ
ਪਿਛਲੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਢਿੱਲ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਪਸੇਹ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ਯੇ ਗਰ੍ਭੇ ਯੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵੇਦਿਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ,
ਏਤੇ ਰਾਜਰ੍षਯੋ ਯੁਕ੍ਤਾ ਦੇਵਾਦ੍ਵਿਜਨृਪਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਇਹ ਰਾਜ਼-ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹਨ,