ਸ਼ੌਰਿषੁਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਿਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਤੁ ਚਿਰਵ੍ਰਤੌ
ਸ਼ੌਰਿਸੁ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀਪੁਤ੍ਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਰਹੇ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਂਹਿਤਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਰਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਿਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਤ੍ਪਾਃ
ਸ਼੍ਰਿੰਗੀਪੁਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਂਹਿਤਾਃ षਟ੍ਤੁ ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕੌਥੁਮਃ
ਕੌਥੁਮਾ, ਜੋ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਛੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨਯੋਗਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪਤਞ੍ਜਲਿਃ
ਪ੍ਰਾਚੀਨਯੋਗਪੁਤ੍ਰ ਅਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪਤੰਜਲੀ ਵੀ ਹਨ।
ਲਾਙ੍ਗਲਃ ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰਸ਼੍ਚ षਡੁਵਾਚਾਥ ਸਂਹਿਤਾਃ
ਲਾਂਗਲ, ਸ਼ਾਲੀਹੋਤਰ, ਛਡੁਵਾਚਾ ਅਤੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ —
ਕਣ੍ਡੁਸ਼੍ਚ ਕੋਹਲਸ਼੍ਚੈਵ षਡੇ ਤੇ ਲਾਙ੍ਗਲਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਕੰਡੂ ਅਤੇ ਕੋਹਲ ਵੀ — ਇਹ ਛੇ ਲਾਂਗਲਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੋ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭਸ੍ਯ ਕृਤਃ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਃ
ਇੱਕ ਸੰਹਿਤਾ ਹਿਰਣਯਨਾਭ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਚੈਵ ਸ਼ਿष੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਯੇਭ੍ਯਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਨਿਬੋਧਤ
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ; ਸੁਣੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ।
ਤਲਕੋ ਮਾਣ੍ਡੁਕਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਿਕੋ ਰਾਜਿਕਂਸ੍ਤਥਾ
ਤਲਕ, ਮਾਂਡੂਕ, ਕਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਰਾਜਿਕਾ,
ਪੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਪਰਿਕृष੍ਟਸ਼੍ਚ ਉਲੂਖਲਕ ਏਵ ਚ
ਪੁਸ਼ਟੀ, ਪਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਉਲੂਖਲਕਾ ਵੀ,
ਸ਼ਾਲਿਮਞ੍ਜਰਿਪਾਕਸ਼੍ਚ ਸ਼ਧੀਯਃ ਕਾਨਿਨਿਸ਼੍ਚ ਯਃ
ਸ਼ਾਲਿਮੰਜਰੀਪਾਕ, ਸ਼ਧੀਆ ਅਤੇ ਕਾਨਿਨੀ —
ਸਾਮਗਾਨਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਦ੍ਵੌ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤੌ
ਸਾਰੇ ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥਰ੍ਵਾਣਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰਦਦਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਬਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਥ੍ਯਾਯੈਕਂ ਪੁਨਰ੍ਦਦੌ
ਕਬੰਧ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਫਿਰ ਪਥਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੋਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਲਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਮੋਦੋ, ਬ੍ਰਹਮਬਲ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲਾਦਾ ਵੀ —
ਦੇਵਦਰ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦृਢਵ੍ਰਤਾਃ
ਇਹ ਚਾਰ ਡਿੱਠੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇਵਦਰਸ਼ਾ ਦੇ ਸਨ।
ਜਾਜਲਿਃ ਕੁਮੁਦਾਦਿਸ਼੍ਚ ਤृਤੀਯਃ ਸ਼ੌਨਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਾਜਲੀ, ਕੁਮੁਦਾਦੀ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸ਼ੌਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਂ ਧੀਮਾਨ੍ਸੈਨ੍ਧਵਾਯਨਸਂਜ੍ਞਿ ਤੇ
ਧੀਰਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੈੰਧਵਾਯਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸੰਹਿਤਾ ਮਿਲੀ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਕਲ੍ਪੋ ਵੈਤਾਨਸ੍ਤृਤੀਯਃ ਸਂਹਿਤਾਵਿਧਿਃ
ਨਕਸ਼ਤਰਕਲਪ, ਵੈਤਾਨ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸੰਹਿਤਾਵਿਧਿ।
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ਤ੍ਵਥਰ੍ਵਣਾਮੇਤੇ ਸਂਹਿਤਾਨਾਂ ਵਿਕਲ੍ਪਕਾਃ
ਇਹ ਅਥਰਵਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਵਸਥਾਪਕ।
ਆਤ੍ਰੇਯਃ ਸੁਮਤਿਰ੍ਧੀਮਾਨ੍ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਹ੍ਯਕृਤਵ੍ਰਣਃ
ਆਤਰੇਯ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੁਮਤੀ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਤਵ੍ਰਣ,
ਸਾਵਰ੍ਣਿਃ ਸੋਮਦਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸੁਸ਼ਰ੍ਮਾ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਃ
ਸਾਵਰਣੀ, ਸੋਮਦੱਤੀ, ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ।
ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕृਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਸਂਹਿਤਾਃ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ
ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਮੁੜ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
ਮਾਮਿਕਾ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਮੂਲਸਂਹਿਤਾਃ
ਪਰ ਮੇਰੀ ਚੌਥੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਪਾਠਾਨ੍ਤਰੇ ਵृਥਾਭੂਤਾ ਵੇਦਸ਼ਾਖਾ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਹੋਰ ਪਾਠ ਰੂਪ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੌਮਹਰ੍षਣਿਕਾ ਮੂਲਾ ਤਤਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਿਕਾ ਪਰਾ
ਲੌਮਹਰਸ਼ਣਿਕਾ ਮੁੱਖ ਸੰਹਿਤਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਾਸ਼ਯਪਿਕਾ ਦੂਜੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਿਕਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਨੋਦਨਾਰ੍ਥਵਿਭੂषਿਤਾ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਨੋਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਏਤਾਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਾਨ੍ਯਾ ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਹਨ; ਦਸ ਹੋਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਸ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ।
ਅष੍ਟੌ ਸਾਮਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਾਮਾਨਿ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼
ਸਾਮ ਦੇ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਭਜਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਮ ਗੀਤ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚ੍ਛਨ੍ਦ ਆਧ੍ਵਰ੍ਯਵਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਆਧਵਰਯਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਛੰਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।