ਅਨਧ੍ਯਾਯੇष੍ਵਧੀਯਾਨਾਂਸ੍ਤਞ੍ਜਘਾਨ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨਾਹੀ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋਵਰਂ ਸੋ ऽਥ ਪੁਨਰ੍ਦਦੌ
ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਧੀਯਾਤਾਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੌ ਸਹਸ੍ਰਂ ਸਂਹਿਤਾ ਉਭੌ
ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਣ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਸਵਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸੁਕਰ੍ਮਾਣਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰਯੋਗ ਵਾਸਵ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਕਰਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ऽਭਵਦ੍ਧੀਮਾਨ੍ ਪੌष੍ਯਞ੍ਜਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਸ ਦਾ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੌਸ਼ਯੰਜੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ।
ਅਧ੍ਯਾਪਯਤ ਪੌष੍ਯਾਞ੍ਜਿਃ ਸਹਸ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤੁਸਂਹਿਤਾਃ
ਪੌਸ਼ਯੰਜੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਅੱਧ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕੌਸ਼ਿਲ੍ਯਃ ਸਂਹਿਤਾਨਾ ਮਧੀਤਵਾਨ੍
ਕੌਸ਼ਿਲਿਆ ਨੇ ਪੰਜ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਪੜ੍ਹ ਲੀਆਂ।
ਪੌष੍ਯਞ੍ਜਿ ਸ਼ਿष੍ਯਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਭੇਦਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਪੌਸ਼ਯੰਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸੁਣੋ।
ਸਕੋਤਿਪੁਤ੍ਰਃ ਸੁਸਹਾਃ ਸੁਨਾਮਾ ਚੈਤਾਨ੍ਭੇਦਾਨ੍ਵਿਤ੍ਤਲੌਗਾਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਤੁ
ਸਕੋਟੀਪੁਤ੍ਰ, ਸੁਸਹਾ, ਸੁਨਾਮਾ ਅਤੇ ਵਿਟਲੌਗਾਖਸ਼ਿਨਾ—ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਕੁਸ਼ੁਮੇਃ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਔਰਸਃ ਸ ਪਰਾਸ਼ਰਃ
ਕੁਸ਼ੁਮਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਸ਼ੌਰਿषੁਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਿਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਤੁ ਚਿਰਵ੍ਰਤੌ
ਸ਼ੌਰਿਸੁ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀਪੁਤ੍ਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਰਹੇ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਂਹਿਤਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਰਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਿਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਤ੍ਪਾਃ
ਸ਼੍ਰਿੰਗੀਪੁਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਂਹਿਤਾਃ षਟ੍ਤੁ ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕੌਥੁਮਃ
ਕੌਥੁਮਾ, ਜੋ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਛੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨਯੋਗਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪਤਞ੍ਜਲਿਃ
ਪ੍ਰਾਚੀਨਯੋਗਪੁਤ੍ਰ ਅਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪਤੰਜਲੀ ਵੀ ਹਨ।
ਲਾਙ੍ਗਲਃ ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰਸ਼੍ਚ षਡੁਵਾਚਾਥ ਸਂਹਿਤਾਃ
ਲਾਂਗਲ, ਸ਼ਾਲੀਹੋਤਰ, ਛਡੁਵਾਚਾ ਅਤੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ —
ਕਣ੍ਡੁਸ਼੍ਚ ਕੋਹਲਸ਼੍ਚੈਵ षਡੇ ਤੇ ਲਾਙ੍ਗਲਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਕੰਡੂ ਅਤੇ ਕੋਹਲ ਵੀ — ਇਹ ਛੇ ਲਾਂਗਲਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੋ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭਸ੍ਯ ਕृਤਃ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਃ
ਇੱਕ ਸੰਹਿਤਾ ਹਿਰਣਯਨਾਭ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਚੈਵ ਸ਼ਿष੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਯੇਭ੍ਯਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਨਿਬੋਧਤ
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ; ਸੁਣੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ।
ਤਲਕੋ ਮਾਣ੍ਡੁਕਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਿਕੋ ਰਾਜਿਕਂਸ੍ਤਥਾ
ਤਲਕ, ਮਾਂਡੂਕ, ਕਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਰਾਜਿਕਾ,
ਪੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਪਰਿਕृष੍ਟਸ਼੍ਚ ਉਲੂਖਲਕ ਏਵ ਚ
ਪੁਸ਼ਟੀ, ਪਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਉਲੂਖਲਕਾ ਵੀ,
ਸ਼ਾਲਿਮਞ੍ਜਰਿਪਾਕਸ਼੍ਚ ਸ਼ਧੀਯਃ ਕਾਨਿਨਿਸ਼੍ਚ ਯਃ
ਸ਼ਾਲਿਮੰਜਰੀਪਾਕ, ਸ਼ਧੀਆ ਅਤੇ ਕਾਨਿਨੀ —
ਸਾਮਗਾਨਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਦ੍ਵੌ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤੌ
ਸਾਰੇ ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥਰ੍ਵਾਣਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰਦਦਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਬਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਥ੍ਯਾਯੈਕਂ ਪੁਨਰ੍ਦਦੌ
ਕਬੰਧ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਫਿਰ ਪਥਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੋਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਲਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਮੋਦੋ, ਬ੍ਰਹਮਬਲ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲਾਦਾ ਵੀ —
ਦੇਵਦਰ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਦृਢਵ੍ਰਤਾਃ
ਇਹ ਚਾਰ ਡਿੱਠੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇਵਦਰਸ਼ਾ ਦੇ ਸਨ।
ਜਾਜਲਿਃ ਕੁਮੁਦਾਦਿਸ਼੍ਚ ਤृਤੀਯਃ ਸ਼ੌਨਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਾਜਲੀ, ਕੁਮੁਦਾਦੀ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸ਼ੌਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਂ ਧੀਮਾਨ੍ਸੈਨ੍ਧਵਾਯਨਸਂਜ੍ਞਿ ਤੇ
ਧੀਰਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੈੰਧਵਾਯਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸੰਹਿਤਾ ਮਿਲੀ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਕਲ੍ਪੋ ਵੈਤਾਨਸ੍ਤृਤੀਯਃ ਸਂਹਿਤਾਵਿਧਿਃ
ਨਕਸ਼ਤਰਕਲਪ, ਵੈਤਾਨ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸੰਹਿਤਾਵਿਧਿ।
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ਤ੍ਵਥਰ੍ਵਣਾਮੇਤੇ ਸਂਹਿਤਾਨਾਂ ਵਿਕਲ੍ਪਕਾਃ
ਇਹ ਅਥਰਵਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਵਸਥਾਪਕ।