ਬ੍ਰੂਹੀਦਾਨੀਂ ਮਯੋਦ੍ਦਿष੍ਟਾਨ੍ਕਾਮਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨ੍ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ
ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਹੋਏ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ।
ਸਾਗ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਸ਼ਾਕਲ੍ਯਃ ਸੋ ऽਕਰੋਤ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਨੇ ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਵਾਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਸ਼ਾਕਲ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਸ ਨਿਰ੍ਵਾਦੋ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ੍ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਨੇ ਕੋਈ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਣਪ੍ਰਾਪ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਦਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਤੋਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਰਤ੍ਰ ਵੈ
ਜਦੋਂ ਦਾਅ ਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸ੍ਯ ਗਤਿਂ ਮੁਖ੍ਯਾਂ ਧ੍ਯਾਨਮਾਰ੍ਗਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਚਾਹੇ ਅਧਿਆਤਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਸਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੋਵੇ—
ਸ਼ਾਕਲ੍ਯਸ੍ਤਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਥਾ ਮृਤ੍ਯੁਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਉਹ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਆ ਗਈ।
ਏਵਂ ਵਿਵਾਦਃ ਸੁਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ਤੇषਾਂ ਧਨਾਰ੍ਥਿਨਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨ ਦੀ ਚਾਹ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ।
ਜਗਾਮ ਵੈ ਗृਹਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਸ਼ਿष੍ਯੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਵਸ਼ੀ
ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧ ਘਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਚਕਾਰ ਸਂਹਿਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਃ
ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬੁਧਿਮਾਨ ਨੇ ਪੰਜ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਖਲੀਯਾਨ੍ਸੁਤਪਾ ਵਤ੍ਸਃ ਸ਼ੈਸ਼ਿਰੇਯਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਃ
ਖਲੀਯਾ, ਸੁਤਪਾ, ਵਤਸਾ, ਤੇ ਸ਼ੈਸ਼ਿਰੇਯਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸੀ।
ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਚ ਪੁਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਦੁਜਨ ਨੇ ਨਿਰੁਕਤ ਚੌਥਾ ਬਣਾਇਆ।
ਧੀਮਾਞ੍ਛ ਤਬਲਾਕਸ਼੍ਚ ਗਜਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਧੀਮਾਨ, ਤਬਲਾਕਾ, ਤੇ ਗਜਾ—ਇਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਭਵਞ੍ਚ੍ਛਿष੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੇਲੇ ਵੱਡੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਨ।
ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚਾਰ੍ਜਵਸ੍ਤੇ ਚ ਤਪਸਾ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਤੀਜਾ ਆਰਜਵ ਸੀ; ਉਹ ਤਪ ਤੇ ਵਚਨ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬਹੂਵृਚਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਂਹਿਤਾ ਯੈਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਆਯਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਹੋਈਆਂ।
षਡਸ਼ੀਤਿਸ੍ਤੁ ਤੇਨੋਕ੍ਤਾਃ ਸਂਹਿਤਾ ਯਜੁषਾਂ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਦੀ ਛਿਆਸੀ ਸ਼ੁਭ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਉਚਾਰੀਆਂ।
ਏਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਯਾ੫ਵਲ੍ਕ੍ਯੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ—ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ, ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਤ੍ਰਿਧਾ ਭੇਦਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਉਦੀਚ੍ਯਾ ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਪृਥਗ੍ਵਿਧਾਃ
ਉੱਤਰ, ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ।
ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਤਾ ਚਾਸੁਰਿਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮੱਧ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਪਕ ਆਸੁਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਚਰਕਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਂਹਿਤਾ ਵਾਦਿਨੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਹ ਚਰਕਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕਿਂ ਚੀਰ੍ਣਂ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਹੇਤੋਸ਼੍ਚਰਕਤ੍ਵਂ ਹਿ ਭੇਜਿਰੇ
ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਚਰਕਾ ਬਣੇ?
ਮੇਰੁਪृष੍ਠਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤੈਸ੍ਤਦਾ ਤ੍ਵਿਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸਮਯੋ ਨਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਹੋਵੇਗੀ—ਇਹ ਸਾਡਾ ਨਿਰਣਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਯੁਃ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਰ ਸਂਧਿਃ ਕृਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਥ ਸਮਾਨੀਯ ਸ ਵੈਸ਼ਂਪਾਯਨੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।
ਸਰ੍ਵੇ ਯੂਯਂ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਬ੍ਰੂਤ ਕਾਮਂ ਹਿਤਂ ਵਚਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਬਲੇਨੋਤ੍ਥਾਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਪਸਾ ਸ੍ਵੇਨ ਭਾਵਿਤਃ
ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਠਾ ਲਵਾਂਗਾ।
ਉਵਾਚ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾਧੀਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰ੍ਪਯਸ੍ਵ ਮੇ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ।'
ਰੁਧਿਰੇਣ ਤਥਾਕ੍ਤਾਨਿ ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮਾਃ
ਜੋ ਰਕਤ ਨਾਲ ਲਗਪਗ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਗਲ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ,