ਨਿਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਤਦਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਤਪ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਜੋ ਟੁੱਟੇ ਨਾ — ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾ ਨ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼ਾਮਸ੍ਯੈਤਤ੍ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਮਮ੍
ਝੂਠ ਕਦੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ — ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਨ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ੍ਯੇਤ ਪ੍ਰਤਿਹਤਃ ਸ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਉਕਸਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤਦ੍ਗੁਣਵਤੇ ਦੇਯਮਿਤ੍ਯੇਤਦ੍ਦਾਨਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ — ਇਹ ਦਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਨੈਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਕਨਿष੍ਠਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਰਮ ਭਲਾ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਮਕਃ
ਵੈਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਧਰਮ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਦ੍ਵੇषੋਹ੍ਯਨਿ ष੍ਟੇषੁ ਤਥੇष੍ਟਸ੍ਯਾਭਿਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਜੋ ਨਾਪਸੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਨ੍ਯਾਸਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨ੍ਯਾਸਃ ਕृਤਾਨਾਮਕृਤੈਃ ਸਹ
ਸੰਨਿਆਸ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਹੋਣ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਯੇ ਵਿਸ਼ੇषਾਸ੍ਤੇ ਵਿਕਾਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਚੇਤਨੇ
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਕੜੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਜੜ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਾਂ ਤੁ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤ੍ਵਿਤ੍ਯੇਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਵੋ ਵਰ੍ਣਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵਿਧਿਂ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਯਃ
ਇਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨਵੰਤਰ ਦਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਤਿਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਨ੍ਯਾ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਆਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਸ੍ਯਾਪਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯੈਕਂ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਕੋਸਮਿਕ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਹੀ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਗੁਣਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਫਲਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਲਈ ਸਤੁਤੀਆਂ ਹਨ, ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਸਤੁਤੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਫਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਤੁਤੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਥਾ ਦੇਵਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇ
ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਗਣਾਨਾਂ ਤੁ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ऋषੀਣਾਂ ਤਪ੍ਯਤਾਮੁਗ੍ਰਂ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਅਸਂਤੋषਾਦ੍ਭਯਾ ਦ੍ਦੁਃਖਾਤ੍ਸੁਖਾਚ੍ਛੋਕਾਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚਧਾ
ਅਸੰਤੋਖ, ਡਰ, ਦੁੱਖ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ—ਇਹ ਪੰਜ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ऋषੀਣਾਂ ਯਦृषਿਤ੍ਵਂ ਹਿ ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਹ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਿਸ਼ਿਤਾ ਦੇ ਲਕੜਣ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵृषੀਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯਾਰ੍षਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਵਿਭਾਗੇ ਤੁ ਵੇਦਾਨਾਮਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯੇ ਤਮੋਮਯੇ
ਜਦੋਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਉਹ ਅਣਪਛਾਣੇ ਹਨ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਚੇਤਨਾਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਚੇਤਨੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਮ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤਨਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤਿ ਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਤਵ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਯੋ ਵਿषਯਿਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਅਰ੍ਥੇਰ੍ऽਥਤ੍ਵਾਤ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ੈਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਰਾਹੀਂ, ਤੇ ਅਰਥ ਤੇ ਅਰਥਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਰਾਹੀਂ ਵੀ,
ਸਂਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਮਹਦਾਦਯਃ
ਫਿਰ ਮਹਤ ਆਦਿਕ ਪ੍ਰਗਟ ਪਦਾਰਥ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਭੇਦਾਸ਼੍ਚ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸ੍ਮ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥੋਲ੍ਮੁਕਾਤ੍ਤੁ ਤ੍ਰੁਟਯਃ ਏਕਕਾਲਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਕਠੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥਾਨ੍ਧਕਾਰੇ ਖਦ੍ਯੋਤਃ ਸਹਸਾ ਸਂਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਜੁਗਨੂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਮਾਹਨ੍ਸਸ਼ਰੀਰਸ੍ਤੁ ਯਤ੍ਰੈਵਾਯਮਵਰ੍ਤ੍ਤਤ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਮਹਾਂਸ੍ਤੁ ਤਮਸਃ ਪਾਰੇ ਵੈਲਕ੍ਸ਼ਣ੍ਯਾਦ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਮਹਤ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਖਾਸੀਅਤ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।