ਦਾਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਤਪੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦ੍ਯੇਜ੍ਯਾ ਵ੍ਰਜਨਂ ਦਯਾ
ਦਾਨ, ਸਚਾਈ, ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਵਿਦਿਆ, ਯਜ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦਇਆ—
ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚਰਨ੍ਤ੍ਯੇਨਂ ਮਨੁਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੇ ਲੋਕ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼੍ਰਵਣਾਚ੍ਛ੍ਰੌਤਃ ਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਸ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਸ਼੍ਰੌਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਮਾਰਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯੇਹ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਯਥਾ ਭੂਤਪ੍ਰਵਾਦਸ੍ਤੁ ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਸਤ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹੀ ਬੋਲਣਾ — ਇਹ ਸਚ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਤਪਸੋ ਰੂਪਂ ਸੁਘੋਰਂ ਸੁਦੁਰਾ ਸਦਮ੍
ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ: ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਸਹਿਣ ਲਈ ਬੜੀ ਔਖੀ।
ऋਤ੍ਵਿਜਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨਾਂ ਚ ਸਂਯੋਗੋ ਯਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਮਾ ਦृष੍ਟਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਪ੍ਯੇषਾ ਦਯਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਣਾ — ਇਹ ਦਇਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਙ੍ਮਨਃਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੈषਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਬੋਲ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ — ਇਹੀ ਧੀਰਜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਵਾਨਾਮਨਾਦਾਨਮਲੋਭ ਇਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾ ਲੈਣਾ — ਇਹ ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਤਦਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਤਪ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਜੋ ਟੁੱਟੇ ਨਾ — ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾ ਨ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼ਾਮਸ੍ਯੈਤਤ੍ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਮਮ੍
ਝੂਠ ਕਦੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ — ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਨ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ੍ਯੇਤ ਪ੍ਰਤਿਹਤਃ ਸ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਉਕਸਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤਦ੍ਗੁਣਵਤੇ ਦੇਯਮਿਤ੍ਯੇਤਦ੍ਦਾਨਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ — ਇਹ ਦਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਨੈਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਕਨਿष੍ਠਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਰਮ ਭਲਾ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਮਕਃ
ਵੈਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਧਰਮ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਦ੍ਵੇषੋਹ੍ਯਨਿ ष੍ਟੇषੁ ਤਥੇष੍ਟਸ੍ਯਾਭਿਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਜੋ ਨਾਪਸੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਨ੍ਯਾਸਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨ੍ਯਾਸਃ ਕृਤਾਨਾਮਕृਤੈਃ ਸਹ
ਸੰਨਿਆਸ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਹੋਣ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਯੇ ਵਿਸ਼ੇषਾਸ੍ਤੇ ਵਿਕਾਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਚੇਤਨੇ
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਕੜੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਜੜ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਾਂ ਤੁ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤ੍ਵਿਤ੍ਯੇਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਵੋ ਵਰ੍ਣਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵਿਧਿਂ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਯਃ
ਇਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨਵੰਤਰ ਦਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਤਿਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਨ੍ਯਾ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਆਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਸ੍ਯਾਪਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯੈਕਂ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਕੋਸਮਿਕ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਹੀ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਗੁਣਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਫਲਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਲਈ ਸਤੁਤੀਆਂ ਹਨ, ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਸਤੁਤੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਫਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਤੁਤੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਥਾ ਦੇਵਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇ
ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਗਣਾਨਾਂ ਤੁ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ऋषੀਣਾਂ ਤਪ੍ਯਤਾਮੁਗ੍ਰਂ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਅਸਂਤੋषਾਦ੍ਭਯਾ ਦ੍ਦੁਃਖਾਤ੍ਸੁਖਾਚ੍ਛੋਕਾਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚਧਾ
ਅਸੰਤੋਖ, ਡਰ, ਦੁੱਖ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ—ਇਹ ਪੰਜ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ऋषੀਣਾਂ ਯਦृषਿਤ੍ਵਂ ਹਿ ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਹ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਿਸ਼ਿਤਾ ਦੇ ਲਕੜਣ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵृषੀਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯਾਰ੍षਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।