ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਨੀਤਾ ऋਜਵਸ੍ਤਾਨਾਚਾਰ੍ਯਾਨ੍ਪ੍ਰਜਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜੋ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਚਿਨੋਤਿ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਆਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਕਾਰਨ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਰਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵੇਦਿਕ ਰੀਤਿ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਵੇਦਯਿਤ੍ਵੇਹ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਸਪ੍ਤਰ੍ष ਯੋ ऽਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ ਵੇਦਿਕ ਰੀਤਿ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯਾਤੀਤਸ੍ਯ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾਚਾਰਾਨ੍ਮਨੁਰ੍ਜਗੌ
ਪਿਛਲੇ ਯੁਗ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਨੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ।
ਸ ਏष ਵਿਵਿਧੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼ਿष੍ਟਾਚਾਰ ਇਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਯੇ ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਇਹ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ
ਜੋ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਯੇ ਚ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਾਞ੍ਛਿष੍ਟਾਨ੍ਵੈ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਲਈ ਇੱਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੈਃ ਸ਼ਿष੍ਟੈਸ਼੍ਚਰਿਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਮ੍ਯਗੇਵ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਧਰਮ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿष੍ਟੈਰਾਚਰ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਨੁਨਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮਨੂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਦਾਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਤਪੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦ੍ਯੇਜ੍ਯਾ ਵ੍ਰਜਨਂ ਦਯਾ
ਦਾਨ, ਸਚਾਈ, ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਵਿਦਿਆ, ਯਜ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦਇਆ—
ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚਰਨ੍ਤ੍ਯੇਨਂ ਮਨੁਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੇ ਲੋਕ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼੍ਰਵਣਾਚ੍ਛ੍ਰੌਤਃ ਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਸ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਸ਼੍ਰੌਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਮਾਰਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯੇਹ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਯਥਾ ਭੂਤਪ੍ਰਵਾਦਸ੍ਤੁ ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਸਤ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹੀ ਬੋਲਣਾ — ਇਹ ਸਚ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਤਪਸੋ ਰੂਪਂ ਸੁਘੋਰਂ ਸੁਦੁਰਾ ਸਦਮ੍
ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ: ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਸਹਿਣ ਲਈ ਬੜੀ ਔਖੀ।
ऋਤ੍ਵਿਜਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨਾਂ ਚ ਸਂਯੋਗੋ ਯਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਮਾ ਦृष੍ਟਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਪ੍ਯੇषਾ ਦਯਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਣਾ — ਇਹ ਦਇਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਙ੍ਮਨਃਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੈषਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਬੋਲ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ — ਇਹੀ ਧੀਰਜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਵਾਨਾਮਨਾਦਾਨਮਲੋਭ ਇਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾ ਲੈਣਾ — ਇਹ ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਤਦਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਤਪ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਜੋ ਟੁੱਟੇ ਨਾ — ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾ ਨ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼ਾਮਸ੍ਯੈਤਤ੍ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਮਮ੍
ਝੂਠ ਕਦੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ — ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਨ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ੍ਯੇਤ ਪ੍ਰਤਿਹਤਃ ਸ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਉਕਸਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤਦ੍ਗੁਣਵਤੇ ਦੇਯਮਿਤ੍ਯੇਤਦ੍ਦਾਨਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ — ਇਹ ਦਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਨੈਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਕਨਿष੍ਠਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਰਮ ਭਲਾ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਮਕਃ
ਵੈਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਧਰਮ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਦ੍ਵੇषੋਹ੍ਯਨਿ ष੍ਟੇषੁ ਤਥੇष੍ਟਸ੍ਯਾਭਿਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਜੋ ਨਾਪਸੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਨ੍ਯਾਸਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨ੍ਯਾਸਃ ਕृਤਾਨਾਮਕृਤੈਃ ਸਹ
ਸੰਨਿਆਸ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਹੋਣ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਯੇ ਵਿਸ਼ੇषਾਸ੍ਤੇ ਵਿਕਾਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਚੇਤਨੇ
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਕੜੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਜੜ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਾਂ ਤੁ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤ੍ਵਿਤ੍ਯੇਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।