ਨ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਤ੍ਦृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਝ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਗृਹਾਣਾਂ ਸਾਧਨਾਚ੍ਚੈਵ ਗृਹਸ੍ਥਃ ਸਾਧੁਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਘਰਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਯਤਮਾਨੋ ਯਤਿਃ ਸਾਧੁਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਯੋਗਸ੍ਯ ਸਾਧਨਾਤ੍
ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਦੀ ਸadhna ਕਰਕੇ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗृਹਸ੍ਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਚ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਯਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਇੱਕ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ—
ਅਯਂ ਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯਯਂ ਨੇਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਭਿਨ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ
‘ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ’—ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਲਾਕੁਸ਼ਲਂ ਕਰ੍ਮ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਵਿਹ ਸ੍ਮृਤਾਮ੍
ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਅਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਧਾਰਣਾਮਹਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚ ਅਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਹਾਰਾ ਜਾਂ ਵੱਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਨਿष੍ਟਫਲੋਹ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯੈਰੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਅਧਰਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਨੀਤਾ ऋਜਵਸ੍ਤਾਨਾਚਾਰ੍ਯਾਨ੍ਪ੍ਰਜਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜੋ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਚਿਨੋਤਿ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਆਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਕਾਰਨ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਰਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵੇਦਿਕ ਰੀਤਿ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਵੇਦਯਿਤ੍ਵੇਹ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਸਪ੍ਤਰ੍ष ਯੋ ऽਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ ਵੇਦਿਕ ਰੀਤਿ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯਾਤੀਤਸ੍ਯ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾਚਾਰਾਨ੍ਮਨੁਰ੍ਜਗੌ
ਪਿਛਲੇ ਯੁਗ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਨੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ।
ਸ ਏष ਵਿਵਿਧੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼ਿष੍ਟਾਚਾਰ ਇਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ ਇੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਯੇ ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਇਹ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ
ਜੋ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਯੇ ਚ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਾਞ੍ਛਿष੍ਟਾਨ੍ਵੈ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਲਈ ਇੱਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੈਃ ਸ਼ਿष੍ਟੈਸ਼੍ਚਰਿਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਮ੍ਯਗੇਵ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਧਰਮ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿष੍ਟੈਰਾਚਰ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਨੁਨਾ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮਨੂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਦਾਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਤਪੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦ੍ਯੇਜ੍ਯਾ ਵ੍ਰਜਨਂ ਦਯਾ
ਦਾਨ, ਸਚਾਈ, ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਵਿਦਿਆ, ਯਜ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦਇਆ—
ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚਰਨ੍ਤ੍ਯੇਨਂ ਮਨੁਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੇ ਲੋਕ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼੍ਰਵਣਾਚ੍ਛ੍ਰੌਤਃ ਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਸ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਸ਼੍ਰੌਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਮਾਰਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯੇਹ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਯਥਾ ਭੂਤਪ੍ਰਵਾਦਸ੍ਤੁ ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਸਤ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹੀ ਬੋਲਣਾ — ਇਹ ਸਚ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਤਪਸੋ ਰੂਪਂ ਸੁਘੋਰਂ ਸੁਦੁਰਾ ਸਦਮ੍
ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ: ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਸਹਿਣ ਲਈ ਬੜੀ ਔਖੀ।
ऋਤ੍ਵਿਜਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨਾਂ ਚ ਸਂਯੋਗੋ ਯਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਮਾ ਦृष੍ਟਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਪ੍ਯੇषਾ ਦਯਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਣਾ — ਇਹ ਦਇਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਙ੍ਮਨਃਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੈषਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਬੋਲ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ — ਇਹੀ ਧੀਰਜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਵਾਨਾਮਨਾਦਾਨਮਲੋਭ ਇਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾ ਲੈਣਾ — ਇਹ ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।