ਪਰਸ੍ਪਰ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਕੋਪੇਨਾਕਸ੍ਮਿਕੇਨ ਤੁ
ਉਹ ਆਪਸੀ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਗੁੱਸੇ ਰਾਹੀਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨਿष੍ਠਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਹਾਨੁਗਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਸਾਦ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮਲੇਚ੍ਛਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਲੇਛਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁਕਿਆ।
ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਵਲ੍ਪਾਵਸ਼ਿष੍ਟਾਸੁ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਵਿਹ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੀ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਪਹਿਸਂਤਿ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪੋਥਯਨ੍ਤਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਾਰ-ਕੁੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਭਯਾਰ੍ਦ੍ਦਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਸੀ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਣਾਨਨਪੇਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੋ ਨਿष੍ਕਾਰਣਸੁਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਗਹਿਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਨਿਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਾ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਾ ਨਿਰਪਤ੍ਰਪਾਃ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ, ਬਿਨਾ ਰੋਣ-ਧੋਣ, ਬਿਨਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਲੱਜਾ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿषਾਦਵ੍ਯਾਕੁਲੇਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉਲਝੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਨ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾ ਨਿषੇਵਨ੍ਤੇ ਹਿਤ੍ਵਾ ਜਨਪਦਾਨ੍ਸ੍ਵਕਾਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਸਰਹੱਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਂਸੈਰ੍ਮੂਲਫਲੈਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਃ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮਾਸ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾਂ ਕਾष੍ਠਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਅਲ੍ਪਸ਼ੇषਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਲੋਕ ਬਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰਣਾ ਤੁ ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਤ੍ਸਾਮ੍ਯਾਵਸ੍ਥਾ ਵਿਚਾਰਣਾਤ੍
ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਠੰਢਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਸੂਪਸ਼ਮਯੁਕ੍ਤਾਸੁ ਕਲਿਸ਼ਿष੍ਟਾਸੁ ਵੈ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਚਿਤ੍ਤਸਂਮੋਹਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਾਸਾਂ ਵੈ ਸੁਪ੍ਤਮਤ੍ਤਵਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਐਸਾ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੂਤੇ ਕृਤਯੁਗੇ ਤੁ ਵੈ
ਫਿਰ, ਜਦ ਪਵਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਚੇਹ ਯੇ ਸਿਦ੍ਧਾ ਅਦृष੍ਟਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਚ
ਇੱਥੇ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਦਿੱਖੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਬੀਜਾਰ੍ਥਂ ਯੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਇਹ
ਇੱਥੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੀਜ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਧਰ੍ਮਂ ਕਥਯਨ੍ਤੀਤਰੇषੁ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤਸ੍ਤੇषੁ ਕ੍ਰਿਯਾਵਤ੍ਸੁ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕृਤੇ
ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਰ੍ਥਂ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਹਾਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਦਾਵਪ੍ਰਦਗ੍ਧੇषੁ ਤृਣੇष੍ਵਿਹ ਤਪੇਨ ਤੁ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੀ ਘਾਸ ਤਾਪ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ,
ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਤਯੁਗਾਨਾਂ ਤੁ ਕਲਿਜष੍ਵਿਹ ਸਂਭਵਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਹ੍ਯਵ੍ਯਵਚ੍ਛੇਦਾਦ੍ਯਾਵਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਲੜੀ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯੁਗੇष੍ਵੇਤਾਨਿ ਹੀਯਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਤ੍ਰਿਪਾਦਾਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ
ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਕਮ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਰ੍ਯਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਸ੍ਤੁ ਮਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੁਵਿਜ, ਮੈਂ ਇਹ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਵृਤ੍ਤਿਰਾਸਹਸ੍ਰਦ੍ਗੁਣੀਕृਤਾ
ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਕੇ, ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰਾਰ੍ਜਵਂ ਜਡੀਭਾਵੋ ਭੂਤਾਨਾਮਾਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਇੱਥੇ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਦਗੀ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਨਾਂ ਚ ਗੁਣਿਤਾ ਹ੍ਯੇਕਸਪ੍ਤਤਿਃ
ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕੇ ਇਕਹੱਤਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗੇ ਯਥੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵਤੀਹ ਯਥਾ ਤੁ ਯਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਇਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਥੇ ਵੀ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।