ਤਾਵਤ੍ਤ੍ਵੇ ਸੋ ऽਸ੍ਯ ਕਾਲੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਦੂਜਾ ਸਮਾਂ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਤੀਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਤਾਵਚ੍ਛੇषਾਤ੍ਪਰੇਤੁ ਯੇ
ਜੋ ਕਲਪਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਾਂਪ੍ਰਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਲ੍ਪੋ ਵੈ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਚ ਯਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਕਲਪ ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰੈਃ
ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਤੈਃ ਪ੍ਰਲੀਨੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਯਤ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਜਦੋਂ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਵਿਭੁਰ੍ਭਵਤਿ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍
ਫਿਰ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਹਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁष੍ਵਾਪ ਸਲਿਲੇ ਤਦਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਮਂ ਚੋਦਾਹਰਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰਰ੍ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯਨ ਤਸ੍ਯ ਤਾਃਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਹ ਉਸਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਤ੍ਰੇਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਾਦਰ੍ਸ਼ਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿਚੋਂ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾਯਾਮਿਵ ਖਦ੍ਯੋਤਃ ਪ੍ਰਾਪृਟ੍ਕਾਲੇ ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿਵੇਂ ਜੁਗਨੂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ।
ਅਨੁਮਾਨਾਦਸਂਮੂਢੋ ਭੂਮੇਰਦ੍ਧਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਅਨੁਮਾਨ ਰਾਹੀਂ, ਬਿਨਾਂ ਭੁੱਲੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਬਾਰੇ।
ਤਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਮਨਸਾ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਮ ਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਸੋਚਿਆ।
ਕਿਂ ਤੁ ਰੂਪਮਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਲਿਲਾਦੁਦ੍ਧਰੇ ਮਹੀਮ੍
ਪਰ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੱਢਾਂ?
ਉਦृਸ਼੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਾਙ੍ਮਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸਣਯੋਗ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਲਮੇਘਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਨਿਃਸ੍ਵਨਮ੍
ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਰੂਪ, ਜਿਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯੁਦਗ੍ਨਿਪ੍ਰਤਿਕਾਸ਼ਮਾਦਿਤ੍ਯਸਮਤੇਜਸਮ੍
ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸੀ।
ਪੀਨੋਨ੍ਨਤਕਟੀਦੇਸ਼ਂ ਵृषਲਕ੍ਸ਼ਣਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਕਮਰ ਚੌੜੀ ਤੇ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਬਲਦ ਦੇ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਸੀ।
ਪृਥਿਵ੍ਯੁਦ੍ਧਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਗਿਆ।
ਅਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵੋ ਦਰ੍ਭਰੋਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ੀਰ੍षੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਸਦੀ ਜੀਭ ਅੱਗ ਸੀ, ਵਾਲ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਵਾਂਗ, ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਂਸ਼ਕਾਯੋ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਨਾਨਾਦੀਕ੍ਸ਼ਾਭਿਰਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰਬੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦীক্ষਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਪਾਕਰ੍ਮਰੁਚਿਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਗ੍ਯਾਵਰ੍ਤਭੂषਣਃ
ਉਸਦੇ ਅੰਗ 'ਚ ਰਸਮ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਵਰਗਿਆ ਦੀ ਗੋਲ ਮੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮਾਯਾਪਤ੍ਨੀਸਹਾਯੋ ਵੈ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਮਿਵੋਚ੍ਛ੍ਰਯਃ
ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਸੀ।
ਆਜ੍ਯਗਨ੍ਧਃ ਸ੍ਰੁਵਸ੍ਤੁਣ੍ਡਃ ਸਾਮਘੋषਸ੍ਵਨੋ ਮਹਾਨ੍
ਉਹ ਘੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਚਮਚ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਸਾਮ ਗੀਤਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਨਖੋ ਘੋਰਃ ਪਸ਼ੁਜਾਨੁਰ੍ਮਹਾਮਖਃ
ਉਸਦੇ ਨਖ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਘੁਟਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਸੀ।
ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਸਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਮਿਕਾਸੋ ਮਸ਼ੋਣਿਤਃ
ਉਹ ਯਜਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਧੁਨ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਗ੍ਨਿਸਂਛਾਦਿਤਾਂ ਭੂਮਿਂ ਸਮਾਮਿਚ੍ਛਨ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍
ਅੱਗ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਪृਥਕ੍ ਤਾਸ੍ਤੁ ਸਮੀਕृਤ੍ਯ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸੋ ऽਚਿਨੋਦ੍ਗਿਰੀਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ।
ਦੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਵਿਲੀਨਾਸ੍ਤੇ ਪਰ੍ਵਤਾ ਭੁਵਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਕੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਏ।
ਨਿषਿਕ੍ਤਾ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰਾਸਂਸ੍ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਾਚਲੋ ऽਭਵਤ੍
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਓਥੇ-ਓਥੇ ਪਹਾੜ ਬਣ ਗਏ।