ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਤਃ ਕਲੌ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਵृष੍ਟਿਰ੍ਮਰਣਂ ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ
ਵਰਖਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਜ੍ਜਾਯਤੇ ਤੇषਾਂ ਦੁਃਖਮੋਕ੍ਸ਼ਵਿਚਾਰਣਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸਾ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਨਤਸ੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ऽਜ੍ਞਾਨਸਂਭਵਃ
ਦੋਸ਼ ਵੇਖਣ ਕਰਕੇ, ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨਃ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਕਲ੍ਪਾਸ਼੍ਚ ਹੇਤੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਕਲ੍ਪਨਮ੍
ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਏਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਮृਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਭੇਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਸਮ੍ਰਿਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਜੀਵਿਕਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਲੋਭੋ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਵਣਿਕ੍ਪੂਰ੍ਵਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਲਾਲਚ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਪਾਰ ਮੁੱਖ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਚਾਈ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚੈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਪਰਿਧ੍ਵਂਸਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਤਥੈਵ ਚ
ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਂ ਵ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਤੁ ਵ੍ਯਸ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰਾਦਿषੁ
ਦਵਾਪਰ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤੇ ਗੁਣੈਰ੍ਹੀਨੋ ਧਰ੍ਮੋ ऽਸੌ ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਦਵਾਪਰ ਸਮੇਂ ਧਰਮ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯਾਵਸ਼ੇषੇਣ ਤਿष੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਹਿਂਸਾਸੂਯਾਨृਤਂ ਮਾਯਾ ਵਧਸ਼੍ਚੈਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਹਿੰਸਾ, ਈਰਖਾ, ਝੂਠ, ਧੋਖਾ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏष ਧਰ੍ਮਃ ਕृਤਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਪਰਿਹੀਯਤੇ
ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲੌ ਪ੍ਰਮਾਰਕੀ ਰੋਗਃ ਸਤਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਭਯਾਨਿ ਚ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਮृਤੇਰਸ੍ਤਿ ਤਿष੍ਯੇ ਲੋਕੇषੁ ਵੈ ਯੁਗੇ
ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਦੀ ਕੋਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ੍ਥਵਿਰਾਃ ਕੇ ऽਪਿ ਕੌਮਾਰੇ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਵੈ ਕਲੌ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਕਰ੍ਮਦੋषੈਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਜਾਯਤੇ ਭਯਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿष੍ਯੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਤੇ ਲਾਲਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇ ਵੈ ਪਰਮਾਯੁਸ੍ਤਦਾ ਨृਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਨਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਮਨੁੱਖ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਵਨ੍ਤੀਹ ਕਲੌ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਯਨਾਸਨਭੋਜਨੈਃ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਣ, ਬੈਠਣ ਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਣਹੀਨਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਦਾ ਵੈ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਚਾਰਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਚਾਰਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ
ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਲਾ ਚਲਣ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਾਲਾ ਚਲਣ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਭृਤ੍ਯਾ ਏਤੇ ਹ੍ਯਸੁਭृਤੋ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤੇ
ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਯਾਵਿਨ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਲੋਕ ਛਲ-ਕਪਟ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਸ਼੍ਵਾਪਦਪ੍ਰਬਲਤ੍ਵਂ ਚ ਗਵਾਂ ਚੈਵ ਹ੍ਯੁਪਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਤਦਾ ਧਰ੍ਮੋ ਮਹੋਦਰ੍ਕੇ ਦੁਰ੍ਲਭੋ ਦਾਨਮੂਲਵਾਨ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਹਨੇਰੀ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਧਰਮ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਦਾ ਹ੍ਯਲ੍ਪਫਲਾ ਭੂਮਿਃ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਚਾਪਿ ਮਹਾਫਲਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਵਧੀਆ ਫਲ ਘੱਟ ਦੇਵੇਗੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਫਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।