ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਭਿਨ੍ਨੈਸ੍ਤੈਦृष੍ਟੀਨਾਂ ਵਿਭ੍ਰਮੇਣ ਚ
ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਏਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਉਲਝਣ ਕਰਕੇ,
ਕਾਰਣਾਨਾਂ ਚ ਵੈਕਲ੍ਪ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਚਾਪ੍ਯਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍
ਕਾਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਅਣਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਰਕੇ,
ਤਤੋ ਦृष੍ਟਿਵਿਭਨ੍ਨੈਸ੍ਤੁ ਕृਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਕੁਲਂ ਤ੍ਵਿਦਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਏ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਾਦਾਯੁਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਸ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇषੁ ਚ
ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੀ ਘਟਾਈ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਨ੍ਯਾਸੈਃ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਵਿਪਰ੍ਯਯੈਃ
ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਸੁਰਾਂ ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਕਰਕੇ,
ਸਾਮਾਨ੍ਯਾ ਵੈਕृਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦृष੍ਟਿਭਿਨ੍ਨੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕੋਈ ਆਮ ਹਨ, ਕੁਝ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਰਾਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇ ऽਪਿ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤਾਨ੍ਵੈ ਕੇਚਿਤ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਲੈ ਚਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਮਾਧ੍ਵਰ੍ਯਵਂ ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵੈਧਮਜਾਯਤ
ਇੱਕ ਆਧਵਰਯਵ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਇਹ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ।
ਆਧ੍ਵਰ੍ਯਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨੈਰ੍ਬਹੁਧਾ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਕृਤੈਃ
ਆਧਵਰਯਵ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਵ੍ਯਾਕੁਲੇਦ੍ਵਾਪਰੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਭਿਨ੍ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਏ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਤਃ ਕਲੌ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਵृष੍ਟਿਰ੍ਮਰਣਂ ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ
ਵਰਖਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਜ੍ਜਾਯਤੇ ਤੇषਾਂ ਦੁਃਖਮੋਕ੍ਸ਼ਵਿਚਾਰਣਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸਾ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਨਤਸ੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ऽਜ੍ਞਾਨਸਂਭਵਃ
ਦੋਸ਼ ਵੇਖਣ ਕਰਕੇ, ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਪਰਿਪਨ੍ਥਿਨਃ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਕਲ੍ਪਾਸ਼੍ਚ ਹੇਤੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਕਲ੍ਪਨਮ੍
ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਏਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਮृਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਭੇਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਸਮ੍ਰਿਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਜੀਵਿਕਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਲੋਭੋ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਵਣਿਕ੍ਪੂਰ੍ਵਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਲਾਲਚ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਪਾਰ ਮੁੱਖ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਚਾਈ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚੈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਪਰਿਧ੍ਵਂਸਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਤਥੈਵ ਚ
ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਂ ਵ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਤੁ ਵ੍ਯਸ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰਾਦਿषੁ
ਦਵਾਪਰ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤੇ ਗੁਣੈਰ੍ਹੀਨੋ ਧਰ੍ਮੋ ऽਸੌ ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਦਵਾਪਰ ਸਮੇਂ ਧਰਮ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯਾਵਸ਼ੇषੇਣ ਤਿष੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਹਿਂਸਾਸੂਯਾਨृਤਂ ਮਾਯਾ ਵਧਸ਼੍ਚੈਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਹਿੰਸਾ, ਈਰਖਾ, ਝੂਠ, ਧੋਖਾ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏष ਧਰ੍ਮਃ ਕृਤਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਪਰਿਹੀਯਤੇ
ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲੌ ਪ੍ਰਮਾਰਕੀ ਰੋਗਃ ਸਤਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਭਯਾਨਿ ਚ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਮृਤੇਰਸ੍ਤਿ ਤਿष੍ਯੇ ਲੋਕੇषੁ ਵੈ ਯੁਗੇ
ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਦੀ ਕੋਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ੍ਥਵਿਰਾਃ ਕੇ ऽਪਿ ਕੌਮਾਰੇ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਵੈ ਕਲੌ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਕਰ੍ਮਦੋषੈਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਜਾਯਤੇ ਭਯਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿष੍ਯੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਤੇ ਲਾਲਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।