ਯष੍ਟਵ੍ਯਂ ਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਮੇ ਧ੍ਯੈਰਥ ਬੀਜੈਃ ਫਲੈਰਪਿ
ਯਜਨ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਥੇਹ ਦੇਵਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਹਿਂਸਾਲਿਙ੍ਗਾ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਮਾਣ੍ਯਾਨ੍ਮਯਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥ
ਉਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
ਤਥਾ ਪ੍ਰਵਤਤਾਂ ਯਜ੍ਞੋ ਹ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਵੋ ऽਨृਤਂ ਵਚਃ
ਯਜਨ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਅਵਸ਼੍ਯਭਾਵਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮਥੋ ਵਾਗ੍ਯਤਾਭਵਨ੍
ਇਹ ਅਟੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਚਾਰੀ ਵਸੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਸਾਤਲਚਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਪਰ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਵਸੁ ਹੁਣ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਸਂਸ਼ਯਚ੍ਛੇਤ੍ਤਾ ਰਾਜਾ ਵਸੁਰਧੋਗਤਃ
ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਵਸੁ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਬਹੁਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਦੂਰਤਰਾ ਗਤਿਃ
ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਨਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨृषੀਨੁਪਾਦਾਯ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਮृਤੇ ਮਨੁਮ੍
ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਮਨੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਨਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕੇ।
ऋषਿਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਤਪੋਭਿਰ੍ਦਿਵਂ ਯਯੁਃ
ਕਰੋੜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲਿਆ।
ਉਞ੍ਛਮੂਲਫਲਂ ਸ਼ਾਕਮੁਦਪਾਤ੍ਰਂ ਤਪੋਧਨਾਃ
ਉੰਛਾ, ਮੂਲ, ਫਲ, ਸਾਕ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਨ ਬਣਾਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ,
ਅਦ੍ਰੋਹਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਤਪੋ ਭੁਤਦਯਾ ਦਮਃ
ਅਹਿੰਸਾ, ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ, ਤਪ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮ—
ਸਨਾਤਨਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮੂਲਮੇਤਦ੍ਦੁਰਾਸਦਮ੍
ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਲਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੋਤ੍ਤਾਨਪਾਦੌ ਧ੍ਰੁਵੋ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰ੍ਵਸੁਃ
ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ, ਉਤਾਨਪਾਦ, ਧ੍ਰੁਵ, ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਅਤੇ ਵਸੁ—
ਪ੍ਰਾਜੀਨਬਰ੍ਹਿਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਹਵਿਰ੍ਧਾਨਾਦਯੋ ਨृਪਃ
ਪ੍ਰਾਜੀਨਬਰਹਿ, ਪਰਜਨਯ, ਹਵਿਰਧਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ—
ਰਾਜਰ੍षਯੋ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯੇषਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਇਹ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਪਸਾ ਸृष੍ਟਂ ਜਗਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਪੁਰਾ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਸੀ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕੋ ਯਜ੍ਞਸ੍ਤਪਸ੍ਤ੍ਵਨਸ਼ਨਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਯਜਨ ਵਿਚ ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤਪ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਉਪਵਾਸ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਤੁ ਕਰ੍ਮ ਸਂਨ੍ਯਾਸਾਦ੍ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਜਯਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਕਰਮ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਸੰਨਿਆਸ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਵਾਦਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ਯ ਜ੍ਞਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਮृषਯੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਤਂ ਧਰ੍ਮਬਲੇਨ ਤੁ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹੈ—
ਗਤੇषੁ ਮੁਨਿਸਂਘੇषੁ ਦੇਵਾ ਯਜ੍ਞਂ ਸਮਾਪ੍ਨੁਵਨ੍
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਯਜ੍ਞੋ ऽਯਂ ਯੁਗੈਃ ਸਹ ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਯਜਨ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਖਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵृਤ੍ਤੇ ਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤਸ੍ਤਾਭਿਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਯੁਗ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੀਤਾਂ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਂਭੇਦਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ
ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਉਲਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏषਾ ਰਜਸ੍ਤਮੋਯੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਹ ਕਰਤਬ, ਜੋ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੜਬੜ ਹੋ ਕੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵੈਵਿਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯੇਤੇਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛ੍ਰੁਤਿ ਸ੍ਮृਤੀ
ਉਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਿਸ਼੍ਚਯਾਧਿਗਮਨਾਦ੍ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਪਹੁੰਚ ਕਾਰਨ, ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।