ਤਸ੍ਯੈਕਸ਼ਤਿਕਾ ਸਂਧ੍ਯਾ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਃ ਸਂਧ੍ਯਯਾ ਸਮਃ
ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸੌ ਸੰਧਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚੈਵ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਕृਤਸ੍ਯ ਤਾਵਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਚ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਸਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍
ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ੀਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਯ ਸਃ
ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਮਿ ਕਾਲਃ ਸ ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਚ
ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
षष੍ਟਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਃ ਕਲਿਯੁਗਸ੍ਯ ਤੁ
ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਿਜੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯੇਵ षਡਿਂਸ਼ਾਨ੍ਨਿਰਸਾਨਿ ਯੁਗਾਨਿ ਵੈ
ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਛੇ ਵਾਰੀ ਸਠ ਲੱਖ ਕਰਕੇ ਨਿਕਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਃ
ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।
ਕृਤਤ੍ਰੇਤਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮਨੋਰਨ੍ਤਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਵੰਤਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮਾਨੁषੇਣ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲੋ ऽਯਂ ਸਾਧਿਕਂ ਵਿਨਾ
ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧ ਕੇ, ਘੱਟ ਨਹੀਂ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਕਾਲੋ ऽਯਂ ਯੁਗੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਮਨਵੰਤਰ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰੇਤਾਸ਼ਿष੍ਟਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਕਲਿਮੇਵ ਚ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਵਾਪਰ ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।
ਕ੍ਰਮਾਗਤਂ ਮਯਾ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਨੋਕ੍ਤ ਯੁਗ ਦ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਦੋ ਯੁਗ, ਜੋ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ।
ਅਤ੍ਰ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਯਾਦੌ ਮਨੁਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮਨੂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਦਾਰਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਸਂਬਨ੍ਧਮृਗ੍ਯਜੁਃ ਸਾਮਸਂਹਿਤਮ੍
ਪਤਨੀ, ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਯਜ, ਅਤੇ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਪਰਂਪਰਾਗਤਂ ਧਰ੍ਮ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਂ ਚਾਚਾਰਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਧਰਮ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਲਕੜਣ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਏ।
ਸਤ੍ਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਤਪਸਾ ਚ ਵੈ
ਸਚਾਈ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ।
ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਮਨੋਸ਼੍ਚੈਵ ਹ੍ਯਾਦ੍ਯੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤਥਾ
ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੂ ਲਈ ਵੀ।
ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤਾਰਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ
ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਤਾਰਕ ਆਦਿ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਾਣਾਸ਼ੇष੍ਵਥ ਸਿਦ੍ਧੀਨਾਮਨ੍ਯਾਸਾਂ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ।
ਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਵੈ ਪੁਨਸ੍ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਯਾਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਭਿਸ੍ਤੁ ਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਂ ਮਨੁਰ੍ਜਗੌ
ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿਖਾਏ, ਤੇ ਮਨੂ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਉਚਾਰਿਆ।
ਸਂਰੋਧਾਦਾਯੁषਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇषੁ ਵੈ
ਆਯੁ ਦੀ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਿਨਾ ਦਿਵ੍ਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਦੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਰਚੇ।
ਵਿਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਸਮਾਨਾਰ੍ਥਾ ਵੇਦਵਾਦਾ ਯਥਾਯੁਗਮ੍
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼, ਭਾਵ ਇੱਕੋ ਹੀ, ਪਰ ਹਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਚਾਰਯਜ੍ਞਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਜਪਯਜ੍ਞਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਸ਼ੂਦਰ ਸੇਵਾ-ਯਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗੇ ਜਪ-ਯਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਯਾਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਵਨ੍ਤਃ ਸਮृਦ੍ਧਾਃ ਸੁਖਿਨਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਸਤ, ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਃ ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮਨੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਸ਼ੂਦਰ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਭਦੇ ਹਨ।