ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਮਾਸਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ੍ਤਯੋਃ ਪੁਨਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੰਡ ਮੁੜ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੇ ਮਾਨੁषਾ ਮਾਸਾਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੋ ਮਾਸਸ੍ਤੁ ਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੀਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਮਹੀਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹ੍ਯੇष ਮਾਨੁषੇਣ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਂਖ੍ਯਾਤਾਨੀਹ ਤਾਨਿ ਵੈ
ਇਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਲ ਹਨ।
ਲੌਕਿਕੇਨੈਵ ਮਾਨੇਨ ਹृਬ੍ਦੋ ਯੋ ਮਾਨੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਿਰਫ ਸੰਸਾਰੀ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਵਰ੍ष ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ੍ਤਯੋਃ ਪੁਨਃ
ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਸਾਲ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੰਡ ਮੁੜ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੇ ਤੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਦਿਵ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਨਂ ਤਯੋਃ ਪੁਨਃ
ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਨ੍ਮਾਨੁषਂ ਸ਼ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਦਿਵ੍ਯਾ ਮਾਸਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਇਕ ਸੌ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ, ਤਿੰਨ ਦੇਵ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ਦਿਵ੍ਯਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹ੍ਯੇष ਮਾਨੁषੇਣ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਦੇਵ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਨ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਮਤਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਵਤ੍ਸਰਃ
ਤੀਹ ਹੋਰ ਸਾਲ ਸਪਤਰਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਨਵਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਧ੍ਰੁਵਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਨਵੇਂ ਹੋਰ ਸਾਲ ਧ੍ਰੂਵ ਦਾ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤੁ ਸ਼ਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਦਿਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯੇष ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਕ ਸੌ ਸਾਲ ਦੇਵ ਨਿਯਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯੇਵ ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਮਾਨੁषਾਣਿ ਤੁ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿੰਨ ਨਿਯੁਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ ਹਨ।
ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰ ਤੁ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸਂਖ੍ਯਾਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਜੋ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵ ਸਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਦਿਵ੍ਯੇਨੈਵ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਯੁਗਸਂਖ੍ਯਾਪ੍ਰਕਲ੍ਪਨਮ੍
ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ਼ਵਰੀ ਮਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚੈਵ ਯੁਗਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵੀ ਯੁਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਚ੍ਛਤੀ ਸਂਧ੍ਯਾ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਃ ਸਂਧ੍ਯਾਯਾ ਸਮਃ
ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਸੰਧਿਆ, ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਕਨ੍ਯਾਯੇਨ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੀ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤੀ ਸਂਧ੍ਯੇ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ੌ ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਸਮੌ
ਤਿੰਨ ਸੌ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਸੰਧਿਆ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯੈਕਸ਼ਤਿਕਾ ਸਂਧ੍ਯਾ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਃ ਸਂਧ੍ਯਯਾ ਸਮਃ
ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸੌ ਸੰਧਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚੈਵ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਹਨ।
ਕृਤਸ੍ਯ ਤਾਵਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਚ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਸਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍
ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼ੀਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਯ ਸਃ
ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਮਿ ਕਾਲਃ ਸ ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਚ
ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
षष੍ਟਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਾਲਃ ਕਲਿਯੁਗਸ੍ਯ ਤੁ
ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਿਜੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਨਿਯੁਤਾਨ੍ਯੇਵ षਡਿਂਸ਼ਾਨ੍ਨਿਰਸਾਨਿ ਯੁਗਾਨਿ ਵੈ
ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਛੇ ਵਾਰੀ ਸਠ ਲੱਖ ਕਰਕੇ ਨਿਕਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ ਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਃ
ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।
ਕृਤਤ੍ਰੇਤਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮਨੋਰਨ੍ਤਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਵੰਤਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।