ਯਦਾਹਾਰਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਤਾਸੁ ਤਾਸ੍ਵਿਹ ਯੋਨਿषੁ
ਉਹਨਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇ ਨ੍ਯਾਯਾਗਤਂ ਪਾਤ੍ਰੇ ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਮ੍
ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਪਾਤਰ ਹੋਵੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਗੋषੁ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਮੁ ਵਤ੍ਸੋ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਮਾਤਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਏਵਂ ਹ੍ਯਵਿਫਲਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਦਤ੍ਤਂ ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਗਤਾਗਤਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤੈਃ ਸਹ
ਜੋ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਹਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ
ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਚਿੱਟਾ ਪੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲਈ ਹੈ।
ऋਤ੍ਵਰ੍ਤਵਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਸਾਸ੍ਤੁ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪਿਤਰਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਤਾਂ, ਅੱਧ-ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੀਤੇषੁ ਤੇषੁ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਪਿਤृਸਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਗਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਵਭਾਵ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਧਾਮृਤਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚੈਵ ਤਰ੍ਪ੍ਪਣਮ੍
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮਾਸਾਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਤਸ੍ਤੁਭ੍ਯਮੇष ਸਰ੍ਗਃ ਮਨਾਤਨਃ
ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾਤੁਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧੇਯਂ ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਜੋ ਭਾਗ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਭੂਯਃ ਕਿਂ ਵਰ੍ਣਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ?
ਤੇषਾਂ ਨਿਸਰ੍ਗਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਸਵਭਾਵ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਤੇषਾਂ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਬੋਧਤ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਯੁਗਂ ਚ ਯੁਗਭੇਦਸ਼੍ਚ ਯੁਗਧਰ੍ਮਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਯੁਗ, ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਹਰ ਯੁਗ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵੀ।
षਟ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੁਗਾਖ੍ਯੈषਾ ਤਾ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਇਹ ਛੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਯੁਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
ਨਿਮੇषਕਾਲ ਤੁਲ੍ਯਂ ਹਿ ਵਿਦ੍ਯਾਲ੍ਲਘ੍ਵਕ੍ਸ਼ਰਂ ਚ ਯਤ੍
ਇਕ ਪਲਕ ਝਪਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਛੋਟੀ ਅੱਖਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕਲਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਵੇਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਤੈ ਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਸਮੇ ਤੇ
ਤੀਹ ਭਾਗ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਤੇਹਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਭਜਤੇ ਸੂਰ੍ਯੋ ਮਾਨੁषਲੌਕਿਕੌ
ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰੀ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਮਾਸਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ੍ਤਯੋਃ ਪੁਨਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੰਡ ਮੁੜ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੇ ਮਾਨੁषਾ ਮਾਸਾਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੋ ਮਾਸਸ੍ਤੁ ਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੀਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਮਹੀਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹ੍ਯੇष ਮਾਨੁषੇਣ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਂਖ੍ਯਾਤਾਨੀਹ ਤਾਨਿ ਵੈ
ਇਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਲ ਹਨ।
ਲੌਕਿਕੇਨੈਵ ਮਾਨੇਨ ਹृਬ੍ਦੋ ਯੋ ਮਾਨੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਿਰਫ ਸੰਸਾਰੀ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਵਰ੍ष ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ੍ਤਯੋਃ ਪੁਨਃ
ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਸਾਲ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੰਡ ਮੁੜ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੇ ਤੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਨੀ ਦਿਵ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਨਂ ਤਯੋਃ ਪੁਨਃ
ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਨ੍ਮਾਨੁषਂ ਸ਼ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਦਿਵ੍ਯਾ ਮਾਸਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਇਕ ਸੌ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਲ, ਤਿੰਨ ਦੇਵ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ਦਿਵ੍ਯਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹ੍ਯੇष ਮਾਨੁषੇਣ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਦੇਵ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਨ੍ਯਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਮਤਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਵਤ੍ਸਰਃ
ਤੀਹ ਹੋਰ ਸਾਲ ਸਪਤਰਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।